Γενικά Χαρακτηριστικά της Ρομαντικής Μουσικής

• Ο 19^ος αι. είναι γενικά στις εκδηλώσεις και τις τάσεις του εξαιρετικά πολύμορφος και συχνά γεμάτος αντιθέσεις.

• Οικονομία: βιομηχανοποίηση, αρχή της κυριαρχίας των μηχανών, σιδηρόδρομος.

• Κοινωνία: μαζικοποίηση, όχι καλές γενικά συνθήκες διαβίωσης, απώλεια του ατόμου μέσα σε μια μαζική και ανώνυμη κοινωνία. Αναπτύσσεται η μεσαία τάξη με πολλές διαστρωματώσεις.

• Η Τέχνη αναλαμβάνει κατά τον εκκοσμικευμένο 19^ο αι. σε μεγάλο βαθμό το ρόλο που είχε η θρησκεία παλαιότερα, με ιεραποστολική συνείδηση και μεταφυσικές τάσεις.

• Εκκλησία και Αριστοκρατία δεν πατρονάρουν πια τη μουσική.

• Beethoven και Shakespeare πρότυπα. Ο Beethoven ως μοντέλο “ήρωα” και “απελευθερωτή” της μουσικής.

• Η μουσική χωρίζεται σε απόλυτη (Brahms) και προγραμματική (Berlioz, Liszt, Wagner).

• Ιδεώδες της ελευθερίας της καλλιτεχνικής έκφρασης.

• Αμφισβήτηση της λογικής αναζήτηση ιδιωτικών τρόπων καλλιτεχνικής έκφρασης και διάθεση προβολής των ατομικών συναισθημάτων.

• Ο καλλιτέχνης ως πρωτοπόρος, διανοούμενος και στοχαστής. Νέα αντίληψη για το ρόλο του καλλιτέχνη στη κοινωνία και την πολιτική.

• Ανάπτυξη προσωπικών συνθετικών ιδιωμάτων. Συνθέτες με “προσωπικό”, “μοναδικό” και πολλές φορές “εκκεντρικό” στυλ.

• Αποφυγή της πραγματικότητας και στροφή στους χώρους του μύθου, του ονείρου και της φαντασίας.

• Ανάπτυξη του βιρτουόζου εκτελεστή. Ο καλλιτέχνης / εκτελεστής “είδωλο” των φιλόμουσων. Λατρεία της ιδιοφυΐας και της τεχνικής.

• Νοσταλγία για το παρελθόν, επανεκτίμηση της παράδοσης και της ιστορίας αναπλάθοντας όμως το νόημά τους και μεταβάλλοντας τις δομές τους. Η παλαιότερη μουσική δεν αντιμετωπίζεται μέσα από την οπτική της εποχής της, αλλά δημιουργικά και υποκειμενικά. Ιστορικισμός.

• Διάκριση μεταξύ “ζώντων” συνθετών και συνθετών του παρελθόντος.

• Ανάπτυξη της “εθνικής συνείδησης”.

• Νέα Είδη: (i) ποιητικό σύντομο κομμάτι για πιάνο (ii) έντεχνο τραγούδι (lied, art song) (iii) συμφωνικό ποίημα (iv) μουσικό δράμα.

• Αρμονία: Χρωματισμός μέχρι τα όρια της ατονικότητας, συνδέσεις συγχορδιών κατά 3^ες, αλυσίδες, διαδοχικές πτώσεις.

• Μελωδία: Κυρίαρχος ο ρόλος της. Μελωδική ευρηματικότητα. Οι μελωδίες γράφονται όχι τόσο με αισθητικούς κανόνες αλλά με βάση τις ψυχικές καταστάσεις.

• Ρυθμός: Ρυθμικές δομές παρόμοιες με του Κλασικισμού, εμπλουτισμένος όμως με ποιητικά και ψυχολογικά στοιχεία. Ιεράρχηση των τονισμών και ρυθμική ζωντάνια. Πολλοί συνθέτες δημιουργούν τους “προσωπικούς” τους ρυθμούς (Brahms, Bruckner).

• Ηχόχρωμα: Ιδιαίτερη σημασία στο ηχόχρωμα σε σχέση με παλαιότερες εποχές. Ο Ρομαντισμός προτιμά ήχους συγγενείς προς τους φυσικούς αλλά εξωραϊσμένους. Μεγάλοι ηχητικοί όγκοι που απαιτούν μεγάλες ορχήστρες ή δεξιοτεχνικό παίξιμο.