Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Σημειογραφία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Σημειογραφία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 9 Αυγούστου 2013

Νέες Γραμματοσειρές για Finale και Sibelius

Η παρτιτούρα πρέπει να "ηχεί οπτικά" τη μουσική που σημειογραφεί.
Δουλειά του συνθέτη είναι να "γράφει" κι όχι να "αντιγράφει" μουσική - το "αντιγράφει με την καλή έννοια … Πόσοι από μας όμως έχουν την πολυτέλεια του εκδοτικού οίκου; Ακόμη και τότε, αν εξαιρέσουμε τις εκδόσεις Henle-Verlag και Peters και ορισμένους ανεξάρτητους αντιγραφείς, το αποτέλεσμα είναι απογοητευτικό. Γνώμη μου είναι λοιπόν, με τα σπουδαία εργαλεία που έχουμε πια στα χέρια μας, να κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε με την αντιγραφή.

Η τυπογραφία, και ειδικότερα η μουσική τυπογραφία, είναι μια τέχνη per se, κι όπως κάθε Τέχνη έχει και την τεχνική της, επιπρόσθετα χρειάζεται και ειδικό ταλέντο. Τα προγράμματα σημειογραφίας Sibelius και Finale, για να αναφέρω μόνο τα πιο γνωστά, έχουν τυποποιήσει την εργασία της ψηφιακής αντιγραφής μειώνοντας στο ελάχιστο δυνατόν τις γνώσεις που πρέπει να έχει κανείς, πέραν βεβαίως του χρόνου και της προσπάθειας που απαιτείται για να μάθει κανείς το ίδιο το πρόγραμμα. Τυποποιημένη εργασία, με τα βασικά που σου δίνει το πρόγραμμα, σημαίνει και τυποποιημένο αποτέλεσμα. Θα μπορούσε να αντιτείνει κάποιος ότι η μουσική κρίνεται από το πως ακούγεται κι όχι από το πως φαίνεται στο χαρτί. Ανατολικοί και δυτικοί καλόγεροι αντιγραφείς θα διαφωνούσαν μ' αυτήν την άποψη… Αν γίνεις αντιγραφέας της μουσικής σου θα πρέπει να είσαι καλλιτέχνης και σ' αυτόν τον τομέα.

Πιστεύω ότι κάθε ύφος, αλλά και είδος μουσικής, απαιτεί και το δικό του ύφος μουσικής σημειογραφίας: επιλογή διαστάσεων σελίδας, επιλογή γραμματοσειράς, φορμάρισμα, σχεδίαση, αποστάσεις και ένα πλήθος άλλων παραμέτρων που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Η παρτιτούρα πρέπει να "ηχεί οπτικά" τη μουσική που σημειογραφεί.

Το Finale χρησιμοποιεί ως στάνταρ γραμματοσειρά την Maestro, το Sibelius την Opus. Δίνονται κι άλλες επιλογές, όπως η καλαίσθητη Engraver και οι κακόγουστες Jazz και Inkpen. Μετά την ανακοίνωση της Bravura από την Steinberg και την ομάδα του αποχωρήσαντος από την Avid, Daniel Spreadbury, δημιουργήθηκε ενδιαφέρον για καινούριες γραμματοσειρές. Μια πρώτη απάντηση σ' αυτό το αίτημα των απανταχού αντιγραφέων δόθηκε από τον Stephen Carisse, Καναδό γραφίστα και σχεδιαστή γραμματοσειρών. Δημιούργησε τα Urtext Music Fonts, οκτώ σετ γραμματοσειρών που προσομοιάζουν το στιλ γραμματοσειρών παλαιών και νέων εκδοτικών οίκων.

Δείτε τις:
• Urtext Abdelazer OT
• Urtext Brumaire OT
• Urtext Burnside OT
• Urtext Busoni OT
• Urtext Clementi OT
• Urtext Goldilind OT
• Urtext Kapellmeister II
• Urtext Kapellmeister OT

Ξεχώρισα τις Clementi OT και Kapellmeister II, τις οποίες και αγόρασα προς 29 € την καθεμιά.

Σ' αυτό το άρθρο και σ' αυτό μπορείτε να βρείτε μια περιγραφή των γραμματοσειρών και του τρόπου εγκατάστασής τους.

Τα ιστολόγια που ασχολούνται με την εγκατάσταση των γραμματοσειρών, παρουσιάζουν το εγχείρημα εύκολο. Κάθε άλλο, δεν υπάρχει 1 - 1 αντιστοιχία με τις βασικές γραμματοσειρές των προγραμμάτων, π.χ Maestro, Opus, με αποτέλεσμα πολλά σύμβολα να μην είναι διαθέσιμα, ή να είναι σε διαφορετικές θέσεις. Χρειάστηκε πολύς χρόνος για να βάλω τα πράγματα στη θέση τους, άπαξ και η εργασία όμως ολοκληρωθεί επιτυχώς, εξάγεις τις ρυθμίσεις στο Sibelius ως House Style για χρήση σε άλλα αρχεία, αναλόγως πράττεις στο Finale.

Αντέγραψα το Menuet à l' Antique του I. Paderewski με τις Maestro και Engraver  από το Finale, την Helsinki από το Sibelius και τις καινούριες Clementi και Kappellmeister II προς σύγκριση. Λάβετε υπόψη σας ότι μια μουσική γραμματοσειρά θα πρέπει να "δένει" με μια αλφαριθμητική γραμματοσειρά. Ο Carisse προτίθεται να δημιουργήσει συνοδευτικές αλφαριθμητικές των μουσικών του γραμματοσειρών. Εγώ έκανα την κατωτέρω επιλογή:
Maestro & Engraver => Times New Roman
Helsinki => Myriad Pro + Minion Pro
Clementi OT => P22  Golden Morris
Kapellmeister OT => Garamont Pro

Ακολουθούν δείγματα στην πράξη από κάθε γραμματοσειρά για σύγκριση (με κλικ οι εικόνες μεγεθύνονται):

Maestro / Times New Roman
Engraver Font Set / Times New Roman
Helsinki / Myriad Pro + Minion Pro
Kapellmeister OT / Garamont Pro
Clementi OT / P22  Golden Morris 

Παρασκευή 13 Απριλίου 2012

LIGETI: Poème Symphonique for 100 Metronomes (1962)

Το κείμενο που ακολουθεί είναι η παρτιτούρα του Συμφωνικού Ποιήματος για 100 Μετρονόμους του G. Ligeti, έργο του 1962. Θα μπορούσε να καταταγεί στην κατηγορία των text scores (παρτιτούρες κειμένου). Για έναν ορισμό και επιπλέον δείγματα text scores δείτε κι εδώ. Η μετάφραση από τα γερμανικά στα αγγλικά είναι του Eugene Hartzell.
"Poeme Symphonique" (for 100 metronomes) requires, as its primary condition for performance, 100 metronomes.Their acquisition may be accomplished in several ways. For example, they may be borrowed from one or more music instrument firms. (When the pertinent special shops are not to be found on the spot, it is recommended that inquiry be made to this end at so-called music dealers). For the purpose of attaining the desired result (i.e., the permission to borrow), some comments may be useful with regard to the value of the advertising to the firm, gained through its readiness to loan. In this connection one may offer to print the name(s) of the firm(s) on the concert poster, in the programme book or on a placard to be placed on the stage, or one or another combination of the listed possibilities. If necessary, the announcement may take the form of verbal communication, either by itself or as a means of following up the printed announcement.

Another way to bring about the acquisition of the metronomes is the insert advertisements in the newspapers. In this case all private persons will be invited to be so generous as to make temporarily available the metronomes in their possession for use in the performance. In cities which have their own music schools (resp., colleges of music), this request can be made directly to the teaching staff or the student body, with the assistance of the customary media of communication. In the two last-named instances it is recommended that the owners of the required instruments be asked to put some means of identification on them, to prevent their being misplaced or mixed up. This can be achieved, for example, through the obligatory affixing of the owner's name by means of a suitable strip of paper (It is recommended that the use of fountain pen or ball-point pen be prescribed).

Should it happen that a Maecenas makes it possible to borrow the metronomes for the purpose of performance, his name- after consultation with the person in question- shall be made public (see in this connection the paragraph on the music instrument firms). The composition is provided with a passe-partout dedication: on each occasion the work is dedicated to the person (or persons) who have helped to bring about the performance through the contribution of instruments, by any means whatsoever, whether it be executive council of a city, one or more of the music schools (resp., colleges of music), one or more businesses, one or more private persons. If a patron can be found who will remove once for all the financial hindrances to the performability of the work by buying the necessary metronomes and guaranteeing the transportation costs which arise from time to time, "Poeme Symphonique" will be dedicated from then on to him alone.

In particular, the following instructions for performance are to be carried out:
1) It is preferred that pyramid-shaped metronomes be employed.
2) The work is performed by 10 players under the leadership of a conductor. Each player operates 10 metronomes.
3) The metronomes must be brought onto the stage with a completely run-down clockwork (that is, in an unwound condition). It is expedient that they be placed on suitable resonators. Loudspeakers, distributed throughout the concert hall, can serve to raise the dynamic level. It is recommended that each of the 10 groups of 10 metronomes be arranged about a microphone which is connected to an appropriated loudspeaker (or group of loudspeakers). The distance between the metronome-group and the microphonem as well as the regulation level of the allocated loudspeaker[6], are to be differently set in order to achieve the proper effects of closeness and distance.
4) At a sign from the conductor the players wind up the metronomes. Following this, the speeds of the pendulums are set: within each group they must be different for each instrument.
"Poeme Symphonique" may be performed in two versions: 1) All metronomes are wound equally tightly. In this version the chosen metronome numbers (oscillation speeds) wholly determine the time it will take for the several metronomes to run down: those which swing faster will run down faster, the others more slowly. 2) The several metronomes of a group are wound unequally: the first of the 10 metronomes the tightest, the second a little less, the tenth, the least tightly. Care must be taken, however, that the winding and the regulation of the speeds of the several metronomes are carried out completely independently of each other. Thus the metronome in each group which has been most lightly wound must not be the fastest or the slowest in its oscillation.

The conductor arranges with the players beforehand the method and the degree of winding.The performance may be considered ideal, if:
a) in the first version all the metronomes
b) in the second version the first metronome of each group is(are) completely wound.

The ideal manner of performance is the obligatory one. Non-ideal performances are only permitted if weighty reasons are present which force the occurrence of a deviation from the ideal performance, such as the playing of a shortened version of the work. In this unwelcome case the conductor must set, with the performers, the number of turns for (1) all the metronomes or (2) the first of each group, according to whether the first or second version is being played. The winding-up and the regulation of the oscillation speeds (the setting of the metronome number) must be done ceremoniously and formally. At the conclusion of this preparatory activity comes a motionless silence of 2-6 minutes, the length of which is to be left to the discretion of the conductor. At a sign from the conductor downbeat, all the metronomes are set in motion by the players. To carry out this action as quickly as possible, it is recommended that several fingers of each hand be used at the same time. With a sufficient amount of practise, the performers will find that they can set 4 to 6 instruments in motion simultaneously. As soon as the metronomes have been started in this fashion, the players absent themselves as quietly as possible (suitable footwear is requested) from the stage, led by the conductor, leaving the metronomes to their own devices."Poeme Symphonique" is considered as ended when the last metronome has run down. It is up to the conductor to decide when the last metronome has run down. It is up to the conductor to decide the duration of the pause, before he leads the players back on to the stage to receive the thanks due from the public.

Στο Youtube με keyword "ligeti poeme symphonique" μπορείτε να βρείτε αρκετές εκτελέσεις του έργου.

Κυριακή 6 Νοεμβρίου 2011

Stockhausen - Refrain (1959)

*
Those who wish to understand what I have written for the three players in REFRAIN must read the score.
Those who wish to understand how the players interpret my score must know the score and compare performances.
Those who simply wish to hear (not understand) a piece of music need only listen.
What is left to be explained?
*
Ο Stockhausen έγραψε το έργο Refrain για τρεις εκτελεστές το 1959 και το αφιέρωσε στον φίλο του Ernst Brucher. Η πρώτη εκτέλεση δόθηκε στις 2 Οκτωβρίου του 1959 στο Βερολίνο με τον David Tudor, πιάνο και wood-blocks, τον Cornelius Cardew, celesta και antique cymbals και τον Siegfried Rockstroh, vibraphone, cowbells και glockenspiel.

Λίγες πληροφορίες για την ιστορία, την σύνθεση και την δομή του έργου μπορείτε να διαβάσετε εδώ. Μια ιστορική εκτέλεση του έργου μπορείτε να ακούσετε εδώ.

Η παρτιτούρα του έργου μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σαν mandala (मण्डल) για διαλογισμό.

Δευτέρα 15 Αυγούστου 2011

Subotnik I: A Sky of Cloudless Sulphur


Το ηλεκτρονικό έργο A Sky of Cloudless Sulphur του Morton Subotnik γράφτηκε, ή πιο σωστά κατασκευάστηκε, το 1978 κατόπιν παραγγελίας της εταιρείας ηχείων JB Lansing για τα εγκαίνια ενός νέου εργοστασίου της.
Στη φωτογραφία ένα σκίτσο υλοποίησης του έργου.
Μπορείτε να δείτε ένα πολύ όμορφο video εδώ.

Τρίτη 10 Μαΐου 2011

Ερωτήσεις Ιστορίας Μουσικής

Οι ερωτήσεις αυτές γράφτηκαν ως βοήθημα στην μελέτη των ωδειακών σπουδαστών του μαθήματος Ιστορίας της Μουσικής. Ο χωρισμός των κεφαλαίων και εν πολλοίς η ύλη που καλύπτουν βασίζεται στο εγχειρίδιο του Christopher Headington Ιστορία της Δυτικής Μουσικής, αλλά πολλές εξ αυτών για να απαντηθούν χρειάζεται μελέτη πληρέστερων εγχειριδίων.

Προς το παρόν καλύπτονται ερωτήσεις των κεφαλαίων 1-13.

Τις ερωτήσεις μπορείτε να κατεβάσετε σε αρχείο PDF από εδώ.

Για Ερωτήσεις Μορφολογίας εδώ.

Τετάρτη 15 Δεκεμβρίου 2010

Text Scores

for small ensemble
(10 Μαίου 1968)
GOLD DUST
(GOLDSTAUB)
live completely alone for four days
without food
in complete silence, without much movement
sleep as little as necessary
think as little as possible

after four days, late at night,
without conversation beforehand
play single sounds

WITHOUT THINKING which you are playing

close your eyes
just listen

•

for circa 4 players
(7 Μαίου 1968)
RIGHT DURATIONS
(RICHTIGE DAUERN)
play a sound
play it for so long
until you feel
that you should stop

again play a sound
play it for so long
until you feel
that you should stop

and so on

stop
when you feel
that you should stop

but whether you play or stop
keep listening to the others

At best
when people are listening

do not rehearse

Karlheinz Stockhausen
Aus den sieben Tagen (1968)
•

Κι ένα δικό μου απ' το καιρό που διάβαζα το βιβλίο του Brindle, The New Music:
Φέρε αυτό που επιθυμούσες
κι αυτό που έγινε
στο ίδιο επίπεδο

Υψώσου τρεις πόντους
πάνω απ' το καθένα.

Οι text scores (κειμενική μουσική ίσως θα μπορούσαμε να μεταφράσουμε τον όρο και θα τον υιοθετήσω για τις παρούσες σημειώσεις) περιλαμβάνουν λεκτικές περιγραφές αυτού που θα παιχθεί ή αυτοσχεδιαστεί. Μπορεί να συνιστούν ένα πλήρες έργο, ή τμήμα έργου υπό μορφήν επεισοδίου. Ένα παράδειγμα πλήρους έργου κειμενικής μουσικής είναι το Aus den sieben Tagen του Stockhausen, απ' όπου και τα ανωτέρω παραδείγματα. Πρόκειται για μια συλλογή κομματιών σε στίχους ή κείμενο υπό μορφήν οδηγιών για το τι πρέπει να παίξουν, να αισθανθούν ή να πράξουν οι εκτελεστές (προορίζονται για τρεις ή περισσότερους εκτελεστές).
Περισσότερες πληροφορίες για το Aus den sieben Tagen εδώ.

Στο έργο Sonant 1960/.... του Mauricio Kagel χρησιμοποιείται κειμενική μουσική για ένα ολόκληρο μέρος του (Fin II/Invitation au jeux, voix). Μέρος του κειμένου διαβάζεται από αφηγητή (το κείμενο με τα κεφαλαία), το υπόλοιπο είναι οδηγίες δράσης επί σκηνής. Η παρτιτούρα περιλαμβάνει ακριβείς χρονικές διάρκειες και δυναμικές για την αφήγηση.

Κυριακή 14 Νοεμβρίου 2010

+Górecki I: Γένεσις

“Γεννήθηκα στη Σιλεσία... Παλιά Πολωνική περιοχή. Τρεις πολιτιστικές παραδόσεις συνυπήρχαν εκεί: η Πολωνική, η Τσέχικη και η Γερμανική... Γιατί αγαπώ την Τσέχικη μουσική; Από που προέρχεται η αγάπη και η γνώση μου για τη Γερμανική και την Αυστριακή μουσική; Γιατί μελετώ τον Bach, τον Mozart, τον Beethoven, τον Schubert, και τον Brahms; [...] Γιατί είμαι ερωτευμένος με τη μουσική του Szymanowski και του Chopin; Γιατί μεγάλωσα ακούγοντας τη μουσική τους; Επειδή από την αρχή των μουσικών σπουδών μου, τότε που δεν είχα ιδέα για μουσική – τίποτα! - αυτά τα ονόματα ήταν πλάι μου: Beethoven, Chopin, Szymanowski. . . Χρειάζεται να το σκεφτεί κανείς περισσότερο; Δεν νομίζω... Κανείς δεν επιλέγει το χρόνο και τόπο της γέννησης του.”
Henryk Mikołaj Górecki (Zakopane, Πολωνία, 18 Ιουλίου 1997)
♦
Στη φωτογραφία η πρώτη σελίδα του του Τρίο Εγχόρδων
Genesis I: Elementi per tre archi Op. 19 No.1, έργο του 1962.

Κυριακή 20 Ιουνίου 2010

Μικρές Ιστορίες 5: Ένα Αριστούργημα του Gakuku

Αισθάνομαι ως ένας νέος νεαρός Mendelssohn που ανακαλύπτει τον γηραιό και ξεχασμένο κάντορα. Τα φώτα – για την ακρίβεια της παρουσίασης μας, τα ηχεία των τηλεοράσεων μας – τα φώτα λοιπόν έστω, για να μην αφήσουμε μετέωρη την αρχική μας παρομοίωση, του Παγκοσμίου Κυπέλλου φώτισαν έναν μέχρι πρότινος σκιώδη συνθέτη, τον εκνευριστικό μεν για πολλούς, διάσημο πλέον δε Abdul Gakuku. Ο Gakuku γεννήθηκε το 1962 σε ένα μικρό χωριό ανθρωποφάγων στην κεντρική Αφρική. Ένα τραγικό γεγονός σημάδεψε την στιγμή μηδέν της ζωής του: ο πατέρας του παραλείποντας από απροσεξία το με στο με την, γευμάτισε με τη μητέρα του αμέσως μετά την γέννα. Σε ηλικία επτά ετών εγκαταστάθηκε με την θεία του στο Γιοχάνεσμπουργκ, που εκτός από δεύτερη μητέρα του ήταν και για σιγουριά χορτοφάγος. Αν και δεν είχε καμιά πρόθεση να σπουδάσει ζωγραφική, γράφτηκε κατά λάθος στο Δημοτικό Ωδείο του Γιοχάνεσμπουργκ. Η κλίση του για την μουσική δεν εκδηλώθηκε ποτέ κι αυτό εκτιμήθηκε ιδιαίτερα από τους δασκάλους του. Η έλλειψη κάθε προσπάθειας από μέρος του – ρωτήστε τους φυσικούς πόσο δύσκολο είναι να δημιουργήσουν κενό - ανταμείφθηκε με τα διπλώματα Ωδικής, Αρμονίας, Αντίστιξης, Φυγής και Συνθέσεως, άπαντα με Άριστα Παμψηφεί και το βραβείο της Χρυσελεφάντινης Κεφαλής του Ακεφάλου Όφεως, βραβείο που να σημειωθεί δεν δίνεται ποτέ διότι απλούστατα δεν υπάρχει. Ακολούθησε μια λαμπρή καριέρα, έπεσε όμως θύμα του υποκειμενικού ιδεαλισμού του Berkeley: δεν ήταν κανείς εκεί για να δει το λαμπερό της καριέρας του. Η προσωπική του ζωή ήταν, είναι και θα είναι ευτυχισμένη, έχει παντρευτεί μέχρι στιγμής τρεις φορές την ίδια γυναίκα - με διαφορετικό nickname όμως - μέσω Skype, αρνούμενος να την συναντήσει προσωπικά από φόβο μήπως τεκνοποιήσει και κατά την στιγμή της γέννας μπερδέψει τα με με τα με την όπως ο πατέρας του. Η καλλιτεχνική, αν κανείς είναι διατεθειμένος να θυσιάσει ελαφρά τη καρδία αυτόν τον επιθετικό προσδιορισμό, η καλλιτεχνική επιτυχία έλεγα λοιπόν άργησε αλλά ήρθε: στο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου στα γήπεδα της Νότιας Αφρικής επελέγη η σύνθεση του Κοντσέρτο για Όσο Το Δυνατόν Περισσότερες Βουβουζέλες, op.0 ως το επίσημο μουσικό έργο του τουρνουά. Το έργο συνδυάζει με μοναδικό και ευτυχώς ανεπανάληπτο τρόπο, το παρελθόν με το μέλλον χωρίς να έχει παρόν, το Μινιμαλισμό με το Μαξιμαλισμό μετεξελίσσοντας τις τεχνικές τους σε έναν αυθεντικό Ολικό Αφανισμό, την Νέα Απλότητα με την Νέα Πολυπλοκότητα σε μια άνευ λόγου Παρακαλλιτεχνική Αβρότητα, και δίνει στην Φασματική Μουσική τον ανατριχιαστικό παράγοντα που λείπει για να ετυμολογηθεί με ακρίβεια ο όρος. Ένας μουσικολόγος από την Ακτή Ελεφαντοστού, ορθά κατά την ταπεινή μας μη μουσικολογική γνώμη, σχολίασε ότι αν χάνονταν όλα τα μουσικά έργα του παρελθόντος θα ήταν μάταιος κόπος να προσπαθήσουμε να τα ανασυστήσουμε από το εν λόγω έργο του Gakuku. Ο Gakuku θα πεθάνει πρόωρα το 2050 από ρηχή λευκαγχολία.

Η παρτιτούρα του έργου παρατίθεται κοσμώντας την αρχή αυτού του άρθρου και μπορείτε να την κατεβάσετε χωρίς χρηματικό πρόστιμο.

(Σοβαρά) Σχόλια
  • Ακόμη κι αν επιχειρήσει να αστειευτεί κανείς γράφοντας ένα “παράδοξο” ή “ευτράπελο” κομμάτι, να είναι σίγουρος ότι κάποιος αβαγκαρντίστας συνθέτης του 20ου αι. θα το έχει σκεφτεί πρώτος, θα το έχει πάρει στα σοβαρά -συμφωνώ απόλυτα- και στην ευτυχέστερη γι αυτόν περίπτωση θα το έχει ακούσει ζωντανά ή θα το έχει καμαρώσει τυπωμένο σε κάποιο εγχειρίδιο. Το έργο του δικού μας Gakuku λοιπόν, ανήκει στην στυλιστική υποκατηγορία των continuities του μινιμαλισμού (Cope, 1977), των Drone Pieces (La Monte Young, 1964), ή ακόμη και της Space Music, Ambient Music, New Age Music. Τα έργα αυτά συνήθως βασίζονται σε μια και μόνη ιδέα η οποία διαρκεί για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα, ώρες στην καλύτερη των περιπτώσεων, μήνες ή και χρόνια για τους υπερβολικά φιλόδοξους συνθέτες. Δεν αποκλείεται καθώς εξελίσσονται να περιέχουν και κάποιο είδος μετατροπίας, τονικής, ρυθμικής ή και χωρικής. Οι ακροατές που θα αντέξουν και δεν θα εγκαταλείψουν την αίθουσα, with a few well-selected four-letter words (Cope), θα νοιώσουν καλειδοσκοπικά ένα ευρύ φάσμα συναισθημάτων και διαθέσεων: βαρεμάρα, μονοτονία, περισυλλογή, γέλιο, θα συζητήσουν μεταξύ τους, θα καταφερθούν ανοιχτά εναντίον του συνθέτη, θα παρατηρήσουν τον ήχο καθώς διατρέχει τον χώρο, θα εστιάσουν την προσοχή τους στο ξεδίπλωμα των αρμονικών, κλπ.
  • Αυτά είναι τα πρώτα μέτρα ενός σημαντικού έργου του 20ου αι. στο οποίο για πρώτη φορά γίνεται χρήση μεγάλης διάρκειας κρατημένων φθόγγων (drones) που διακόπτονται από επίσης μεγάλης διάρκειας σιωπές. Πρόκειται για το Trio for Strings, έργο του 1958 του La Monte Young. Είναι επηρεασμένο από τις Ινδικές Ragas και την Ιαπωνική (κλασσική) μουσική Gagaku.
  • Για το op.0 του τίτλου: Ο Otto Kitzler, δάσκαλος σύνθεσης του Bruckner, στο πέρας των σπουδών του ανέθεσε στο μαθητή του να συνθέσει τρία έργα για την απόκτηση του διπλώματος σύνθεσης, ένα χορωδιακό, μια ουβερτούρα και μια συμφωνία. Η συμφωνία ολοκληρώθηκε το 1863 και είναι γνωστή ως Μαθητική Συμφωνία σε Φα Ελάσσονα. Αργότερα την απέρριψε, ως μη πληρούσα τα καλλιτεχνικά του κριτήρια, αλλά δεν την κατέστρεψε. Παίχτηκε για πρώτη φορά το 1924 και εκδόθηκε το 1973. Σήμερα αναφερόμαστε σ' αυτήν ως Συμφωνία No.00. Μια άλλη συμφωνία, του 1869, που γράφτηκε μετά την επίσημη Νο.1 σε Ντο Ελάσσονα (1866) είχε την ίδια τύχη με την 00. Οι κριτικές γι αυτήν την συμφωνία ήταν τόσο κακές που ο Bruckner την απέσυρε, η αλήθεια είναι ότι δεν άρεσε ούτε και στον ίδιο (gilt nicht, “δεν μετράει” κάπου έγραψε, και σε ένα αντίγραφο της σημείωσε το σύμβολο του κενού στα μαθηματικά, κάτι που ερμηνεύτηκε αργότερα σαν μηδέν), δεν παίχτηκε ενόσω ζούσε και πήρε τον τίτλο Συμφωνία No.0 σε Ρε Ελάσσονα (Die Nullte στα γερμανικά, The Zeroth, ή Number Nought στα Αγγλικά).
  • Το breath at need but re-enter imperceptibly της παρτιτούρας του Gakuku είναι προσφιλής τεχνική υπόδειξη του Ligeti.
  • Την ιδέα για το έργο του Gakuku μου έδωσε ο silezukuk (ξάδελφος του συνθέτη ίσως;) με την σχετική του καταχώρηση.  

    Παρασκευή 6 Νοεμβρίου 2009

    Sibelius/Finale Tips 1: Ενάριθμο Βάσιμο στο Finale

    Χαζεύοντας το Sibelius ζήλεψα – και όχι μόνο – το πολύ εύχρηστο εργαλείο που διαθέτει για την εισαγωγή Ενάριθμου Βάσιμου. Ένα τέτοιο εργαλείο λείπει από το Finale, σε κάθε αναβάθμιση του περιμένω πολλά και παίρνω πολύ λίγα, για να μην μιλήσω για το upgrade απάτη 2010. Το Help File του Finale προτείνει διάφορους τρόπους εισαγωγής ενάριθμου βάσιμου τους οποίους βρίσκω μη λειτουργικούς. Σκέφτηκα τον παρακάτω τρόπο τον οποίο παραθέτω αναλυτικά.

    Σε όλα τα παρακάτω χρησιμοποιώ μονάδες EVPUs. Αν χρησιμοποιείτε άλλες μονάδες μπορείτε να τις αλλάξετε ως εξής:
    Edit > Measurement Units > EVPUs

    Θα εισάγουμε τους αριθμούς μέσω του Expression Tool. Οι γραμματοσειρές Times New Roman και Cambria (εγκαθίσταται με το Word 2007, είναι transitional serif type) δείχνουν πολύ καλά, γενικά προτιμείστε serif γραμματοσειρές και όχι την Arial για παράδειγμα που είναι sans serif. Προσωπικά χρησιμοποιώ την Bach (δωρεάν λήψη από το δεσμό), βασισμένη στην Times New Roman, του Yo Tomita, πολύ χρήσιμη στους επεξεργαστές κειμένου αλλά και στα Text Blocks του Finale.

    Θα κατασκευάσουμε 3 επίπεδα (layers) αριθμών, τα FB-1, FB-2 και FB-3 με τις δικές τους παραμέτρους, για να μπορούμε να γράψουμε μια αρίθμηση της μορφής 8/5/3 (φανταστείτε την κάθετα όπως εμφανίζεται στο ενάριθμο βάσιμο).

    1. Κατασκευή της FB-1
    Document > Category Designer
    Στην αριστερή πλευρά του παραθύρου που ανοίγει επιλέγουμε Duplicate την κατηγορία Dynamics, την μετονομάζουμε (Rename) σε FB-1 και εισάγουμε τις παρακάτω παραμέτρους:

    TEXT FONT: Bach /12 ή 14/
    POSITIONING
        Justification: Center
        Horizontal Alignment: Center of All Noteheads
        Additional Horizontal Offset: 0
        Vertical Alignment: Below Staff Baseline
        Additional Baseline Offset: 0
    Το size της γραμματοσειράς μπορεί να επιλεγεί 12 ή 14, λάβετε υπόψη σας ότι η γραμματοσειρά σμικρύνεται ανάλογα με τη σμίκρυνση του πενταγράμμου (Resize Staff System).


    2. Κατασκευή της FB-2
    Στο παράθυρο Category Designer επιλέγουμε Duplicate την κατηγορία FB-1 που μόλις δημιουργήσαμε, την μετονομάζουμε (Rename) σε FB-2 και εισάγουμε τις παρακάτω παραμέτρους:

    TEXT FONT: Bach /12 ή 14/
    POSITIONING
        Justification: Center
        Horizontal Alignment: Center of All Noteheads
        Additional Horizontal Offset: 0
        Vertical Alignment: Below Staff Baseline
        Additional Baseline Offset: -50 (-55)

    Αν επιλέξετε size 12 τότε θέστε Additional Baseline Offset: -50, για size 14, -55.

    3. Κατασκευή της FB-3
    Ίδια εργασία με το 2 και μετονομάζουμε (Rename) την καινούρια κατηγορία σε FB-3, Εισάγουμε τις παρακάτω παραμέτρους:

    TEXT FONT: Bach /12 ή 14/
    POSITIONING
        Justification: Center
        Horizontal Alignment: Center of All Noteheads
        Additional Horizontal Offset: 0
        Vertical Alignment: Below Staff Baseline
        Additional Baseline Offset: -100 (-110)

    Αν επιλέξετε size 12 τότε θέστε Additional Baseline Offset: -100, για size 14, -110.

    4. Μόλις τελειώσουμε με την εισαγωγή των παραμέτρων πατάμε ΟΚ και κάνουμε κλικ στο φθόγγο του βάσιμου που θέλουμε να εισάγουμε την αρίθμηση. Ανοίγει το παράθυρο Expression Selection επιλέγουμε την κατηγορία FB-1. Εισάγουμε τους αριθμούς από το 0 ως το 13 (για να συμπεριλάβουμε και τις συγχορδίες 13ης) καθώς και τα σύμβολα της δίεσης, ύφεσης, αναίρεσης, διπλής δίεσης και διπλής ύφεσης. Αν χρησιμοποιήσετε την Bach τότε οι αλλοιώσεις μπαίνουν εύκολα - Δίεση: SHIFT 3 (#), Ύφεση: SHIFT 2 (@), Διπλή Δίεση: SHIFT 8 (*), για την Διπλή Ύφεση εισάγετε 2 υφέσεις. Για να μην χρειαστεί να γράψουμε όλους τους αριθμούς με διέσεις, υφέσεις κλπ (π.χ 5#) κάνουμε το εξής κόλπο:

    5. Στο παράθυρο Expression Selection επιλέγουμε Duplicate το σύμβολο της Δίεσης, το επιλέγουμε και πατάμε το πλήκτρο Edit και ανοίγει το παράθυρο Expression Designer, επιλέγουμε Positioning και στην περιοχή Additional Horizontal Offset εισάγουμε την τιμή 30. Κάνουμε την ίδια εργασία για τα υπόλοιπα διπλασιασμένα σύμβολα των αλλοιώσεων.
    Τα ίδια βήματα ακολουθούμε για την FB-2 και FB-3.

    Το παράθυρο Expression Selection για την FB-1 δείχνει ως εξής:


    Το αποτέλεσμα στο τέλος των εργασιών μας:


    Μπορούμε τώρα να αναθέσουμε συντομεύσεις (shortcuts) στο πληκτρολόγιο μας. Προτείνω την εξής διευθέτηση:
    • Για την FB-1 στα πλήκτρα 1-9 τους αριθμούς 1-9
    • Για την FB-2 στα πλήκτρα Q-O τους αριθμούς 1-9
    • Για την FB-3 στα πλήκτρα Α-L τους αριθμούς 1-9
    Με αυτή τη διευθέτηση είναι πολύ εύκολο να θυμάται κανείς ότι το 5 στο δεύτερο layer θα βρίσκεται κάτω από το αριθμητικό 5 της πρώτης γραμμής του πληκτρολογίου.
    Στα πλήκτρα Z-M μπορείτε να δημιουργήσετε συντομεύσεις για τις αλλοιώσεις.

    Με παρόμοιο τρόπο μπορούμε να κατασκευάσουμε Roman Numerals για τις αρμονικές βαθμίδες (I, ii, °vii κλπ), αλλά και αριθμούς με carets (^) για τις μελωδικές βαθμίδες που χρησιμοποιούνται στην Ανάλυση Schenker. Προς θλίψιν ημών των Finalούχων το Sibelius προσφέρει απλόχερα κι αυτά τα text εργαλεία…

    Figured Bass Fonts
    Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν οι εξής γραμματοσειρές για ενάριθμο βάσιμο:
    • Figured Bass Font του Matthew Hindson (δωρεάν)
    • Caltabiano Siciliano Font (25€)
    • Figures (5€)
    • Final Font Solutions – Ansgar Krause (με πληρωμή)

    Τετάρτη 26 Αυγούστου 2009

    Scores II.1: Ζωγραφιστά πράγματα

    Είναι πίνακας ζωγραφικής ή παρτιτούρα; Η πρώτη ιδέα ήταν εικαστική ή μουσική; Nα την βάλω σε κάδρο και να την κρεμάσω στο σαλόνι μου ή να την ακουμπήσω στο αναλόγιο του πιάνο μου και να προσπαθήσω να την παίξω; Και που είναι οι πέντε παράλληλες γραμμούλες, στήριγμα μου, και τα δυο κλειδιά για να ξεκλειδώσω τη μουσική που μου προτείνουν;

    Η ιδέα πιθανώς πρωτοεμφανίστηκε το 1950 με το έργο Projections (1950-51) του Morton Feldman. Ακολούθησαν οι Cage, Brown, Bussotti, Cardew, Stockhausen, Ligeti, Haubenstock-Ramati, Renosto, οι δικοί μας Λογοθέτης, Χρήστου και Αντωνίου και πολλοί άλλοι. Αυτές οι ζωγραφικές παρτιτούρες ονομάζονται γραφικές / graphic scores. Σκοπό έχουν να χρησιμοποιήσουν οπτικά ανάλογα για να επικοινωνήσουν στον εκτελεστή τις προθέσεις του συνθέτη – χαλαρά, αυτός είναι και ο στόχος, αφήνοντας αναλόγως ένα στενό ή ευρύ περιθώριο για αυτοσχεδιασμό – σχετικά με τα τονικά ύψη (pitch), τη δυναμική (dynamics), την υφή (texture) και γενικά κάθε μουσική παράμετρο. Δεν καθοδηγούν απλά τον εκτελεστή όπως κάνει μια παραδοσιακή παρτιτούρα, εξάπτουν την φαντασία του, τον βοηθούν να ανακαλύψει απάτητα ηχητικά μονοπάτια, τον απελευθερώνουν διατηρώντας παράλληλα το δεσμό με τις προθέσεις του συνθέτη. Κάθε εκτέλεση ενός έργου γραφικής σημειογραφίας είναι μοναδική, ανεπανάληπτη. Αυτό βέβαια συμβαίνει και σε μια σονάτα του Beethoven για παράδειγμα, εδώ όμως είναι σαν να έχουμε τελείως διαφορετικά έργα (ανάλογα με τη χαλαρότητα της γραφικής σημειογραφίας). Μερικές φορές δίνονται επεξηγήσεις των συμβόλων από τον συνθέτη, περιορίζοντας έτσι τον εκτελεστή, άλλες φορές ο εκτελεστής καλείται να ερμηνεύσει αποκλειστικά μόνος του τα σύμβολα και να συντάξει τον δικό του επεξηγηματικό κατάλογο. Μια άλλη παρατήρηση που θα είχα να κάνω είναι ότι ενώ μια σονάτα Beethoven θέτει συγκεκριμένα τεχνικά και υφολογικά προβλήματα (είτε μπορείς να την παίξεις είτε όχι ανάλογα με το τεχνικό και μουσικό επίπεδο σου), μια γραφική παρτιτούρα μπορεί να ερμηνευθεί και από τον ερασιτέχνη, με μόνο εφόδιο τη φαντασία και την εφευρετικότητα…

    Η σχέση της μουσικής με τα εικαστικά και την αρχιτεκτονική είναι αμφίδρομη. Οι Klee και Kandinsky εμπνεύστηκαν ζωγραφικές από μουσικά θέματα, ο Picasso και οι κυβιστές από μουσικά όργανα. Ζωγράφοι και αρχιτέκτονες εζήλωσαν το αέρινο, άυλο και μη απτό της μουσικής. Αυτή η σχέση από το 50 και μετά καρποφόρησε πλήρως.

    Στο έργο της Stripsody (1966) η Cathy Berberian χρησιμοποιεί γραφική παρτιτούρα και μάλιστα τη γλώσσα των comics για να καταγράψει τις περίφημες και απεριόριστες φωνητικές της δυνατότητες:
    Ακούστε τώρα μια πιθανή ερμηνεία αυτής της γραφικής παρτιτούρας από την ίδια την Berberian:

    Τρίτη 7 Απριλίου 2009

    Scores I: Δύσκολα Πράγματα

    Για να το πούμε απλά, αυτά που χωρίζουν τον Sorabji από τον Ferneyhough είναι πολλά, αυτό που τους ενώνει είναι όμως ένα: η μουσική τους είναι δύσκολη στην εκτέλεση, στα όρια του αδύνατου! Τον Ferneyhough, παρά την θέληση του, τον κατέταξαν στην Σχολή της Νέας Πολυπλοκότητας και τον έχρισαν πατριάρχη της, New Complexity αγγλιστί (Νέα Συμπλοκότητα, ή Νέα Συμπλεκτικότητα θα μετάφραζα τον όρο, αλλά δεν είναι της στιγμής). Μοιραία ο Sorabji κατατάσσεται στην Παλαιά Πολυπλότητα, πολύ αργά για να ρωτήσουμε την γνώμη του, εδώ με πατριάρχη πιθανώς τον Liszt.
    Λόγω Άνοιξης δεν έχω σκοπό να εμβαθύνω περισσότερο στο θέμα, ας χαζέψουμε απλά αυτές τις δυο σελίδες:

    SORABJI Kaikhosru Shapurji (1892-1988)
    GULISTAN - The-Rose-Garden (1940) για πιάνο σόλο
    Έκδοση του Marc-André Hamelin (1993)
    σελίδα 7 (όχι η πιο δύσκολη, απλά ενδεικτική)

    FERNEYHOUGH Brian
    (1943)

    UNITY CAPSULE (1973-76), για σόλο φλάουτο
    Έκδοση Peters
    σελίδα 3 (εδώ δεν χρειάστηκε να διαλέξω, όλες είναι «εικαστικά» εξίσου ενδιαφέρουσες!)
    Καθ' υπόδειξη μιας φίλης που ασχολείται με τον Ferneyhough θα ήταν χρήσιμο να συγκρίνουμε το ανωτέρω απόσπασμα παρτιτούρας με την γκραβούρα του Piranesi:

    Piranesi, Carceri d'invenzione, Plate XI
    ___________________________________________
    *
    Κάποιες διευκρινίσεις για την Μουσική Πολυπλοκότητα δίνω στα Σχόλια.