Τέσσερις Συγχορδίες

Μυστική ή Προμηθεϊκή (Scriabin)

Της Ηλέκτρας (R. Strauss)

Του Πετρούσκα (Stravinsky)

Των Ψαλμών (Stravinsky)

Του Τριστάνου (Wagner)

Μια Λύση στ' Αδιέξοδα

"Ούτε το παλιό, ούτε το νέο, μόνο το αναγκαίο"

Vladimir Tatlin (1885-1953, Σοβιετικός ζωγράφος και αρχιτέκτονας

Ο Σοστακόβιτς Πυροσβέστης

Λένιγκραντ, 1941

Γη

---

Το ποιητικότατο αυτό κείμενο για την Γη προέρχεται από την Εισαγωγή του καθηγητή Γεωργίου Μιστριώτη στον Φαίδωνα του Πλάτωνα (1911). Μέσα από μια πανδαισία δοτικών, τοποθετεί, εικονογραφεί και στοχοθετεί την έλλογη σφαίρα μας, το κοσμικό άρμα του ανθρώπινου πνεύματος. 

Αποφθέγματα

Τα αποφθέγματα στο στόμα αυτών που τα παραθέτουν συνιστούν την επιτομή της αβαθούς γνώσης και της εύκολης και ανέξοδης διανοητικής επίδειξης.

Επειδή μια εξομολογημένη αμαρτία δεν επιφέρει πλέον συνέπειες, παραθέτω ένα και του προσθέτω μια ουρά αποδυναμώνοντας την αισιόδοξη κεφαλή του:

Ό,τι δεν σε σκοτώνει σε κάνει πιο δυνατό (Νίτσε), [εκτός κι αν σ' αφήσει ανάπηρο] (3uk1L4)

Subotnik I: A Sky of Cloudless Sulphur

---

Το ηλεκτρονικό έργο A Sky of Cloudless Sulphur του Morton Subotnik γράφτηκε, ή πιο σωστά κατασκευάστηκε, το 1978 κατόπιν παραγγελίας της εταιρείας ηχείων JB Lansing για τα εγκαίνια ενός νέου εργοστασίου της.
Στη φωτογραφία ένα σκίτσο υλοποίησης του έργου.
Μπορείτε να δείτε ένα πολύ όμορφο video εδώ.

Κατάλογος Ευχαριστιών ΝΚ

• Μικρά + μεγάλα γεύματα διαρκείας.
• Μη συγχισμένες ακροάσεις.
• Παγωτό με βάρκες και ανόητα σκουπίδια.
• Ψευτοδιονύσης - Κολούμπο - Νεκρός Πατέρας - Νεκρός (stop).
• Η καλή μητέρα.
• Επεισόδιο Ι: Γάμος.
• Επεισόδιο ΙΙ: Ανακαλύπτοντας το Νεκρό Πατέρα.
• Kostka [original].
• Open Music®
• Στοιχεία - στοιχειά / Θεωρίες + Αξιώματα.
• Άλλες βάρκες πιο μεγάλες.
• Φουτουριστικό τοπίο.
• Βραχάτι χωρίς Θεοδωράκη.
• "Ω! Δία, εσύ με τον δαυλό σου".
• "Η γάτα μού μιλά".
• "Ένα μόνο γλυκό την ημέρα!!! (η κρέμα αχρείαστη).

---

Κρέμα για τα εγκαύματα. Ιδανική αν κουβαλάς το Νεκρό Πατέρα κάτω από τον καυτό ήλιο και πάνω σε μικρή ή μεγάλη βάρκα.

Ο Δυναμισμός ενός Σκυλιού με Λουρί

Συγκεντρώνω παρακάτω κάποιες σκέψεις μου για το χρόνο και τα ταξίδια στο χρόνο μέσα από τα διαβάσματα μου για να περάσω το χρόνο μου.

Θρησκεία, Φιλοσοφία και Επιστήμη ασχολήθηκαν με την έννοια του χρόνου.
Απόπειρα Ορισμού 1: Ο χρόνος είναι ένα παιδί που παίζει ζάρια και σ’ αυτό το παιδί ανήκει η βασιλεία - Ηράκλειτος, Απόσπασμα Β52
Απόπειρα Ορισμού 2: Ο χρόνος δεν έχει υπόσταση, είναι ένα νόημα, ή ένα μέτρο - Σοφιστής Αντιφών, “Περί Αληθείας”
Απόπειρα Ορισμού 3: Τι είναι, λοιπόν, ο χρόνος; Αν δε με ρωτά κανείς, γνωρίζω. Αν, όμως,, θέλω να το εξηγήσω σε κάποιον που με ρωτά, δε γνωρίζω. Αλλά σε κάθε περίπτωση τολμώ να πω πως τούτο γνωρίζω Αν τίποτε δεν τελείωνε, δε θα υπήρχε παρελθόν. Αν τίποτε δεν πλησίαζε, δε θα υπήρχε μέλλον. Αν τίποτε δεν υπήρχε, δε θα υπήρχε και παρόν. Όμως, πώς είναι δυνατόν να υπάρχει το παρελθόν και το μέλλον, αφού τo παρελθόν πέρασε και το μέλλον δεν έχει έρθει ακόμη; Από την άλλη, αν το παρόν ήταν πάντα παρόν και δεν κυλούσε, το παρελθόν δε θα ήταν χρόνος αλλά αιωνιότητα Αλλά, αν ήταν το παρόν μόνο χρόνος, γιατί κυλά στο παρελθόν, πώς μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει; Υπάρχει, μόνον γιατί κάποια στιγμή θα πάψει να υπάρχει. To μόνο, λοιπόν, που μπορούμε να βεβαιώσουμε είναι ότι ο χρόνος οδηγεί στη μη-ύπαρξη. - Άγιος Αυγουστίνος, Εξομολογήσεις, XI, 14
Απόπειρα Ορισμού 4: Για τον Kant ο χρόνος ενυπάρχει στην συνείδηση πριν αυτή έρθει σε επαφή με την εμπειρία. Ο χρόνος εποπτεύει την διαδοχή των παραστάσεων μας και συνδέεται έμμεσα κι όχι άμεσα μ’ αυτές. Ο χρόνος για τον Kant είναι μια καθαρή,  a priori μορφή εποπτείας και δεν σχηματίζεται από το φαινόμενο της κίνησης των σωμάτων που εμπειρικά παρατηρούμε. Ο χρόνος κι ο χώρος είναι νοητικά σχήματα που καθορίζουν και δομούν την αντίληψη μας για τον εξωτερικό κόσμο. Μ’ άλλα λόγια ο χώρος προηγείται της αντίληψης, δεν δημιουργεί η κίνηση την παράσταση του χρόνου, αλλά η παράσταση του χρόνου και η αναγκαιότητα διαδοχής των παραστάσεων την κίνηση που παρατηρούμε με την εμπειρία.
Απόπειρα Ορισμού 5: Στην Φυσική ο χρόνος θεωρείται μια εκ των επτά φυσικών θεμελιωδών ποσοτήτων στο Διεθνές Σύστημα Μονάδων (SI), όπως ο χώρος και η μάζα, και καθορίζεται μέσω της μέτρησης. Ο χρόνος λοιπόν είναι ένα θεμελιώδες μέγεθος. Ως μονάδα χρόνου ορίζεται το δευτερόλεπτο το οποίο ισοδυναμεί με διάρκεια 9.192.631.770 περιόδων της ακτινοβολίας που αντιστοιχεί στη μετάβαση μεταξύ των δύο ανωτέρων ενεργειακών στοιβάδων του ατόμου του καισίου 133. Για την φυσική ο χρόνος είναι διάσταση που επιτρέπει σε δύο ταυτόσημα γεγονότα που συμβαίνουν στο ίδιο σημείο στον χώρο, να διακρίνονται μεταξύ τους. Το διάστημα ανάμεσα σε δύο τέτοια γεγονότα σχηματίζει τη βάση της μέτρησης του χρόνου.
Απόπειρα Ορισμού 6: Χρόνος είναι ένα μη χωρικό γραμμικό συνεχές στο οποίο τα γεγονότα συμβαίνουν με εμφανώς μη αναστρέψιμη τάξη.
Απόπειρα Ορισμού 7: Χρόνος είναι ο ρυθμός αλλαγής του Σύμπαντος (αστέρια γεννιούνται και πεθαίνουν, γερνάμε, …)
Απόπειρα Ορισμού 8: Χρόνος είναι αυτό που απαγορεύει σε όλα τα πράγματα να συμβούν ταυτόχρονα. - Ray Cummings, The Girl in the Golden Atom (1922)
Απόπειρα Ορισμού 10: Χρόνος είναι η διάρκεια του παρόντος. - H. Bergson, Ύλη και Μνήμη
Απόπειρα Ορισμού 9: Χρόνος είναι μια στοίβα από “τώρα”.
• Ο χρόνος της Επιστήμης είναι, ή θέλει να είναι, αντικειμενικός, ποσοτικός, γεωμετρικός, μηχανικός και χωρικός.
• Ο χρόνος που βιώνουμε ως ανθρώπινα όντα είναι υποκειμενικός, ποιοτικός, ψυχολογικός και πλήρες νοήματος.
• Ο χρόνος μετά τον Αϊνστάιν δεν κυλά με σταθερό ρυθμό (σχετικιστικός χρόνος). Αλλιώς: ο χρόνος είναι σχετικός. Πριν τον Αϊνστάιν ο χρόνος ήταν απόλυτος κι όλα ήταν πολύ καλύτερα (νευτώνειος χρόνος).
• Ακόμη κι αν ο χρόνος δεν ξεκίνησε με την Μεγάλη Έκρηξη, ό,τι κι αν συνέβη πριν δεν μας αφορά επειδή δεν μπορούμε να το μετρήσουμε. - Stephen Hawking, The Beginning of Time
• Οι 3 χωρικές διαστάσεις και η διάσταση του χρόνου αποτελούν μια οικογένεια με άρρηκτους δεσμούς, την ονομάζουμε χωροχρονικό συνεχές (time-space continuum). Ο χώρος δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τον χρόνο, αλλά ούτε και ο χρόνος χωρίς τον χώρο. Κάθε τι που συμβαίνει στον Σύμπαν συμβαίνει στον χώρο και στον χρόνο.
• Μόνο το παρελθόν και το μέλλον έχουν διάρκεια. Το παρόν δεν υπάρχει ποτέ. Μόλις πω “τώρα” ήδη είναι παρελθόν.
• Βαρυτική Χρονοσυστολή (Gravitational Time Dilation): Κοντά σε μια μεγάλη μάζα ο χρόνος κυλά πιο αργά, όσο πιο μακριά της τόσο πιο γρήγορα. Αν ζεις δηλαδή σ' ένα δορυφόρο γερνάς πιο γρήγορα απ' το να ζεις στην επιφάνεια της Γης.
Παράδειγμα (μην το δοκιμάσετε σπίτι σας): Αν το βράδυ κοιτάξουμε προς στον αστερισμό του Τοξότη θα δούμε (!) την τεράστια μαύρη τρύπα που χάσκει στο κέντρο του γαλαξία μας. Αν αποφασίσουμε να περιστραφούμε για μια πενταετία γύρω της - με μεγάλη προσοχή για να μην πέσουμε μέσα της - τότε γι‘ αυτούς που έχουν μείνει πίσω στη Γη θα έχει περάσει μια δεκαετία!
• Βαρυτικός Φακός (Gravitational Lensing Effect): Μια (ευθύγραμμη) ακτίνα φωτός όταν περνά κοντά από ένα αστέρι μεγάλης μάζας καμπυλώνεται. Η βαρύτητα επιδρά και στο χώρο και στο χρόνο, καμπυλώνει και τους δυο.
• Ο χρόνος εξαρτάται κι από την ταχύτητα: όσο πιο γρήγορα κινούμεθα τόσο πιο αργά κυλά ο χρόνος. Αν καταφέρουμε να φτάσουμε την ταχύτητα του φωτός ο χρόνος θα σταματήσει!
• Ταξίδι στο Μέλλον: Ταξίδια στο μέλλον συμβαίνουν κάθε μέρα! Οι δείκτες ενός ρολογιού μέσα σ’ ένα τρένο κινούνται πιο αργά από τους δείκτες ενός ρολογιού στην αποβάθρα. Αν το τρένο μας μπορούσε να αναπτύξει το 99% της ταχύτητας του φωτός , τότε για κάθε 1 έτος που περνά για έναν επιβάτη του τρένου περνούν 223 έτη για κάποιον που τον περιμένει στην αποβάθρα. Μετά 1 έτος ταξιδιού με το super fast τρένο, ο φίλος μας θα έχει κάνει ένα ταξίδι στο μέλλον!
• Ταξίδι στο Παρελθόν: Ταξίδια στο παρελθόν συμβαίνουν κάθε νύχτα! Αν κοιτάξουμε τον νυκτερινό ουρανό κοιτάμε το παρελθόν. Ο Αρκτούρος (α του Βοώτη) λάμπει ψηλά στον ανοιξιάτικο ουρανό, απέχει από την Γη 36,7 έτη φωτός. Αυτό σημαίνει ότι βλέπουμε τον Αρκτούρο όπως ήταν πριν 36.7 χρόνια κατά τα οποία το φως διήνυσε 347.208.808.343.715 Km για να φτάσει μέχρις εμάς.
Ας ονομάσουμε αυτά τα ταξίδια στο παρελθόν παθητικά, δεν κάνουμε τίποτα εμείς, απλά συμβαίνουν. Το θέμα είναι, υπάρχουν, ή θα μπορούσαν να υπάρχουν ενεργητικά ταξίδια στο παρελθόν; Θα μπορούσαμε δηλαδή να μπούμε σε μια χρονομηχανή και να μεταβούμε στην Κωνσταντινούπολη την Τρίτη 29 Μαΐου του 1453 και να κλείσουμε την Κερκόπορτα; Πρώτα τα καλά νέα: η Γενική Σχετικότητα του Αϊνστάιν δεν το απαγορεύει, και τώρα τα κακά: το Κυμβάλιον του Ερμή του Τρισμέγιστου το απαγορεύει. Η Αρχή της Αιτιότητας: το αίτιο προηγείται του αποτελέσματος. Θα καταστρεφόταν η πραγματικότητα όπως την ξέρουμε.
Θα σταματήσουμε εδώ; Μάλλον όχι, δεν είναι στη φύση του ανθρώπου να τα παρατά τόσο εύκολα!
- Περίπτωση 1: Είπαμε πριν ότι όσο πλησιάζουμε την ταχύτητα του φωτός τόσο ο χρόνος συστέλλεται. Μόλις την φτάσουμε ο χρόνος παγώνει, μηδενίζεται. Τι θα συμβεί αν συνεχίσουμε να επιταχύνουμε; Ίσως ο χρόνος να αρχίσει να γίνεται αρνητικός, ν‘ αρχίσει το ταξίδι μας στο παρελθόν. Καλό; Όχι! Όσο αυξάνει η ταχύτητα τόσο κα η σχετικιστική μάζα ενός σώματος αυξάνει, όταν φτάσουμε την ταχύτητα του φωτός η μάζα θα έχει γίνει άπειρη. Πως να επιταχύνεις μια άπειρη μάζα;! Ίσως να μπορούμε να κλέψουμε χρησιμοποιώντας την Warp Speed στην οποία κατέφευγε ο Captain James Tiberius "Jim" Kirk για να γλιτώσει από τους Klingon. Ακόμη κι αν αυτό είναι δυνατόν, ποιος είναι διατεθειμένος να πληρώσει το λογαριασμό στη ΔΕΗ;
- Περίπτωση 2: Αν βρούμε μια μαύρη τρύπα κι αρχίσουμε να γυρνοβολάμε; Επικίνδυνο, αν πέσεις μέσα της την έβαψες. Μήπως υπάρχουν πιο φιλικές μαύρες τρύπες; Ναι, οι Δακτύλιοι Kerr. Πρόκειται για μαύρες τρύπες χωρίς το κουκούτσι που κάνει όλη τη ζημιά (την singularity που λένε οι φυσικοί). Εδώ μπαίνει κανείς κύριος με μαύρο κοστούμι και βγαίνει ακόμη πιο κύριος αλλά με άσπρο.  Η έξοδος μιας μαύρης τρύπας Kerr είναι μια άσπρη τρύπα. Η μαύρη ρουφάει, η άσπρη φτύνει. Ναι αλλά που φτύνει; Ακόμη κι αν οι τρύπες Kerr υπάρχουν - προς το παρόν πρόκειται για μια υπόθεση του Νεοζηλανδού μαθηματικού Roy Kerr - δεν ξέρουμε που εκβάλλουν. Στο παρελθόν, στο μέλλον, σε άλλο Κόσμο;
- Περίπτωση 3: Σκουληκότρυπες ή πιο επιστημονικά Γέφυρες Einstein-Rosen. Οι σκουληκότρυπες είναι λύσεις στις εξισώσεις πεδίου του Einstein για τη βαρύτητα που ενεργούν ως "σήραγγες", συνδέοντας σημεία του χωρόχρονου κατά τέτοιο τρόπο ώστε το ταξίδι μεταξύ των σημείων μέσω της σκουληκότρυπας να μπορεί να διαρκέσει πολύ λιγότερο χρόνο από όσο το ταξίδι μέσω του συνηθισμένου χώρου. Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι σκουληκότρυπων που ενδιαφέρουν τους φυσικούς: Οι Λορεντζιανές (Lorentzian) σκουληκότρυπες προερχόμενες από τη Γενική Σχετικότητα και οι Ευκλείδειες από την σωματιδιακή φυσική.  Ο Stephen Hawking υπέθεσε ότι ενώ οι σκουληκότρυπες μπορούν να δημιουργηθούν, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το χρονικό ταξίδι. Ακόμη και ένα ηλεκτρόνιο αν εισαχθεί σε μια τέτοια σκουληκότρυπα είναι ικανό να την αποσταθεροποιήσει αρκετά γρήγορα ώστε να αποτρέψει τη χρήση της. Αυτό το θέμα είναι γνωστό ως η υπόθεση χρονικής προστασίας. Σύμφωνα με αυτήν την υπόθεση, τα κβαντικά αποτελέσματα θα συνωμοτήσουν ώστε να αποτρέψουν αποτελεσματικά το χρονικό ταξίδι ακόμα και όταν μοιάζει ότι μπορεί να γίνει με την θεωρία της σχετικότητας. Υποτίθεται ότι μία χωροχρονική σκουληκότρυπα  αντιπροσωπεύει τον πιο σύντομο δρόμο - ότι με το ταξίδι μιας μικρής απόστασης μέσω της σήραγγας-σκουληκότρυπας, θα καταλήξετε σε έναν προορισμό που θα μπορούσε να είναι έτη φωτός μακριά μέσω του συμβατικού χώρου. Από την άποψη της θεωρητικής φυσικής των σκουληκότρυπων, εντούτοις, δεν υπάρχει κανένας ιδιαίτερος λόγος για τον οποίο η απόσταση πρέπει να είναι πιο σύντομη, μπορεί μέσω της σκουληκότρυπας να είναι η μακρύτερη διαδρομή.
- Περίπτωση 4: Το 1991 ο φυσικός J. Richard Gott εισήγαγε την έννοια των Κοσμικών Χορδών. Όπως λέει και το όνομα τους πρόκειται για αντικείμενα που μοιάζουν με χορδές και μάλλον δημιουργήθηκαν κατά τη βρεφική ηλικία του Σύμπαντος (μονοδιάστατα χωρικά τοπολογικά αντικείμενα). Αν υπάρχουν, τότε θα είναι υπερβολικά πυκνές με πάχος μικρότερο του ατόμου, θα διατρέχουν το Σύμπαν και θα ταλαντεύονται, όπως κάθε χορδή εξάλλου οφείλει να κάνει. Να τώρα οι οδηγίες χρήσεις για ένα ταξίδι στο Χρόνο: Φέρνεται δυο κοσμικές χορδές σιμά, ή διπλώνεται μία γύρω από μια μαύρη τρύπα και τότε δημιουργείτε μια κλειστή χωροχρονική καμπύλη, μπαίνετε σ’ένα διαστημόπλοιο και κάνετε ένα ταξίδι στο παρελθόν. Σύνταγμα - Κολιάτσου δηλαδή. Ο Gott λέει ότι για να ταξιδέψει κανείς 1 έτος προς τα πίσω μ’ αυτόν τον τρόπο θα χρειαζόταν η μισή ενεργειακή μάζα του γαλαξία μας. Ασύμφορο στους καιρούς που ζούμε.
• Χρονοταξιδιωτικά Παράδοξα
Ασυνεπής Αιτιακός Βρόχος: Το παράδοξο του παππού κοινώς. Πας πίσω στο χρόνο, σκοτώνεις τον παππού σου όταν είναι 5 χρονών. Ο πατέρας σου δεν γεννιέται, ούτε κι εσύ κατά συνέπεια, άρα πως ταξίδεψες στο χρόνο και σκότωσες τον παππού σου χρονοδολοφόνε; Το παράδοξο αίρεται με την αποδοχή του Προεπιλεγμένου Μοντέλου (Post-selected Model): Με απλά λόγια ο παππούς είναι αλεξίσφαιρος στις σφαίρες του εγγονού του, το κβαντικό σύμπαν συνωμοτεί με τέτοιο τρόπο ώστε να μην μπορέσει ο εγγονός να σκοτώσει ποτέ τον παππού του. Εδώ μπαίνει και η Υπόθεση των Παράλληλων Κόσμων: ωραία, μπορείς να σκοτώσεις τον παππού σου αφού το θέλεις τόσο πολύ κι εσύ απλά θα γεννηθείς σε κάποιο άλλο κόσμο που τον παππού σου δεν τον σκότωσε κανείς κι όλα μέλι γάλα. Ουπς! ένα λεπτό … ποιος σου εγγυάται ότι θα γυρίσεις στον ίδιο Κόσμο από τον οποίο ξεκίνησες για την δολοφονία;
Συνεπής Αιτιακός Βρόχος: Ο Haydn ταξιδεύει στο μέλλον και προσγειώνεται την στιγμή που ο Beethoven έχει την ιδέα να χρησιμοποιήσει χορωδία σε μια συμφωνία του. Του κλέβει την ιδέα και του την εμπιστεύεται (του Beethoven) όταν κάνουνε μάθημα (ο Beethoven ήταν μαθητής του Haydn). Ο Beethoven μεγαλώνει κι όταν είναι συναισθηματικά και τεχνικά έτοιμος χρησιμοποιεί την ιδέα του δασκάλου του.
• Ο Δυναμισμός ενός Σκυλιού με Λουρί (1912) είναι ένας πίνακας του Ιταλού φουτουριστή ζωγράφου Giacomo Balla (1871-1958). Δημιουργεί την ψευδαίσθηση της κίνησης μέσα στο χρόνο. Η λύση που έδωσε στο πρόβλημα της εικαστικής αποτύπωσης της κίνησης αργότερα χρησιμοποιήθηκε στα κόμικς.

Λοιπόν τι είναι Χρόνος; Αύριο θα πάω για μπάνιο.

Λέων, ο Λειτουργικός Βασιλεύς

Κάθε αναβάθμιση των MS Windows προσπαθεί να εξωραίσει ένα παρελθόν που κανείς δεν θα ήθελε να θυμάται.

Κάθε αναβάθμιση του Mac OS είναι μια ματιά στο μέλλον.

---

και δυο μικρές παρατηρήσεις για όσους φίλους θα αναβαθμίσουν σε Lion:
1. Ο Λέων τα βρίσκει σκούρα με συσκευές Firewire, ιδίως με τις κάρτες ήχου M-Audio. Αν αρνηθεί λοιπόν να σας ανοίξει την θύρα του παλατιού του, αποσυνδέστε την κάρτα, κατεβάστε την beta έκδοση των drivers από το Forum της M-Audio, κλείσιμο του υπολογιστή, επανεκίννηση (όχι αυτή της ΝΔ) και ο επί γης παράδεισος σας περιμένει!
2. To LittleSnitch χρειάζεται επανεγκατάσταση, αλλιώς τα εκτός νόμου προγράμματα θα τηλεφωνήσουν στην αστυνομία :)

Μικρές Ιστορίες 19: Οι Καλύβες της Δημιουργίας

Το καλοκαίρι του 1892 ο Μάλερ ταξίδεψε στην Αγγλία και συμμετείχε σε ένα φεστιβάλ έξι εβδομάδων αφιερωμένο στην Γερμανική Όπερα. Διηύθυνε τον Τριστάνο και η επιτυχία ήταν μεγάλη. Το επόμενο καλοκαίρι αρνήθηκε οποιαδήποτε πρόσκληση για διεύθυνση, μόνο τα καλοκαίρια του έμενε λίγος χρόνος για να συνθέσει και ήθελε να τον εκμεταλλευτεί. Στο Steinbach κοντά στην λίμνη Attersee της άνω Αυστρίας νοίκιασε σε ένα πανδοχείο πέντε δωμάτια με ξεχωριστή κουζίνα και μεγάλα μπαλκόνια. Εκεί πέρασε τα καλοκαίρια του από το 1893 ως το 1896. Συντροφιά του οι δυο μικρότερες αδελφές του Ιουστίνη και Έμα, ο αδελφός του Ότο και η κυρία Ναταλία Μπάουερ-Λέχνερ.

Το πρωί συνήθιζε να ξυπνά νωρίς και να δουλεύει στο δωμάτιο του. Μετά γευμάτιζε κι έπαιρνε έναν μεσημεριανό υπνάκο. Το απόγευμα βόλτα με ποδήλατα. Συχνά έπαιρνε ένα πλοιάριο κι επισκεπτόταν κάποιους φίλους του στο Ούνερραχ, το Νύσντορφ ή το Σιβάλχεν. Πάντα είχε μαζί του ένα μουσικό σημειωματάριο για να αποτυπώνει τις ιδέες του.

Όλα κυλούσαν καλά κι ήταν πολύ δημιουργικός, το πανδοχείο γέμιζε όμως με τουρίστες και επισκέπτες και η φασαρία δεν ήταν ό,τι καλύτερο για την συγκέντρωση του. Του ήρθε λοιπόν η ιδέα μιας καλύβας κοντά στις όχθες της λίμνης, εκεί θα είχε την ησυχία που χρειαζόταν. Τα επόμενα τρία καλοκαίρια αυτή η καλύβα έγινε η μήτρα που προστάτευσε, έθρεψε και γέννησε τον Κύκλο του Μαγικού Κόρνου και την Δεύτερη και Τρίτη Συμφωνία του.

Από το 1900 και μετά εγκαταλείπει αυτήν την καλύβα κι εγκαθιστά το συνθετικό του εργαστήριο σε μιαν άλλη στο Μαΐέρνιγκ στις όχθες της λίμνης Βέρτερσι στην Καρίνθια. Από το 1901-05 συνέθεσε εκεί την Πέμπτη την Έκτη και την Έβδομη συμφωνία του, το 1906 μέσα σε οκτώ βδομάδες πυρετώδους εργασίας την Όγδοη.

Η Γεωμετρία της Φιλίας και του Έρωτα

Οι φιλίες και οι έρωτες πρέπει να είναι σαν τα ευθύγραμμα τμήματα, να έχουν δηλαδή αρχή και πέρας, ΑΒ. Αν είναι σαν τις ημιευθείες, το άκρο που τείνει στο άπειρο θα δημιουργεί πάντα απορίες και προβλήματα. Ο χειρισμός του απείρου από την αρχαιότητα ήδη δημιουργεί προβλήματα. Ποιος θα ήθελε εξάλλου να έχει το τέλος του Cantor;

Μικρές Ιστορίες 18: Μουσική από το Υπερπέραν

Τι κάνουν οι συνθέτες όταν πεθάνουν; Μιας κι ακόμη η Apple δεν έχει λανσάρει το διακοσμικό iTunes ψάχουν να βρουν ένα μέντιουμ για να ποστάρουν τις μετά θάνατον συνθέσεις τους!

Η Rosemary Brown γεννήθηκε στις 27 Ιουλίου του 1916 σε μια οικογένεια πάππου προς πάππου διάμεσων. Όταν ήταν επτά ετών την επισκέφτηκε ένα πνεύμα με ψηλή κορμοστασιά (sic) και μακριά άσπρα μαλλιά και τις είπε ότι θα της υπαγόρευε σπουδαία μουσική από το υπερπέραν και μια μέρα θα την έκανε διάσημη. Όταν έγινε δέκα χρονών είδε μια φωτογραφία του Liszt κι αναγνώρισε το πνεύμα που είχε επικοινωνήσει μαζί της  λίγα χρόνια πριν.

Το ενδιαφέρον στην υπόθεση είναι ότι η Rosemary ούτε είχε κάποιο ιδιαίτερο ταλέντο στη μουσική, ούτε την σπούδασε ποτέ σοβαρά.  Μερικοί αμφισβητούν τα λεγόμενα της περί των μουσικών σπουδών της, άλλοι λένε ότι είχε σπουδάσει επιμελώς μουσική στη νεότητα της αλλά από κάποιο είδος σπάνιας αμνησίας ξέχασε ότι είχε σπουδάσει, οι μουσικές της ικανότητες όμως παρέμειναν άθικτες. Η ίδια και η οικογένεια της αρνούνται τα περί σοβαρών μουσικών σπουδών. Ένας οργανίστας που έμενε κοντά στο σπίτι της αναφέρει ότι με δυσκολία έπαιζε κάποιο τραγούδι στο πιάνο!

Να όμως που το 1964 επανεμφανίζεται ο Liszt κι αρχίζει μια μουσική συνεργασία μαζί της! Ακολούθησαν οι Brahms, Bach, Rachmaninoff, Schubert, Grieg, Debussy, Chopin, Schumann  και Beethoven. Η "υπαγορευμένη" από το υπερπέραν εργογραφία περιλαμβάνει μεταξύ άλλων μια σονάτα του Schubert 40 σελίδων και 12 τραγούδια του, μια Fantaisie-Impromptu σε τρία μέρη του Chopin, δυο σονάτες του Beethoven καθώς και την Δέκατη και Ενδέκατη Συμφωνία του, ημιτελείς κι οι δυο.

Ο κάθε συνθέτης είχε τον δικό του τρόπο να της "υπαγορεύει" την μουσική του. Ο Liszt καθοδηγούσε τα χέρια για λίγα μέτρα μουσικής και μετά αυτή τα κατέγραφε. Ο Chopin της έλεγε τα ονόματα των φθόγγων και μετά της έβαζε τα δάκτυλα στις σωστές θέσεις στα πλήκτρα. Ο Schubert της τραγουδούσε, αλλά δεν είχε πολύ καλή φωνή. Η Rosemary αναφέρει στα ηχογραφημένα σχόλια που περιλαμβάνει το LP που έχω, ότι ο Franz ήταν ένα πνεύμα ευγενικό, μετριόφρoν και πολύ γλυκό στην ομιλία. Ο Bach κι ο Beethoven της υπαγόρευαν απλά τις νότες κι αυτή τις κατέγραφε αμέσως στο πεντάγραμμο. Όπως λέει, δεν μπορούσε να γνωρίζει τι θα προκύψει μουσικά, οι νότες ήταν διάσπαρτες. Όλοι οι συνθέτες επικοινωνούσαν μαζί της στα αγγλικά.

Ενδιαφέρον κατά τη γνώμη μου παρουσιάζει το γεγονός ότι οι συνθέτες του 18ου και 19ου αι. παρέμειναν πιστοί στο εν ζωή ύφος τους και γύρισαν επιδεικτικά την μουσική τους πλάτη στον Schoenberg και τον Varèse...

Όπως είναι φυσικό οι κριτικοί χωρίζονται σ' αυτούς που πιστεύουν ότι πρόκειται για ένα θαυμαστό παραφυσικό φαινόμενο και σ' αυτούς που πιστεύουν ότι το όλο θέμα είναι απάτη. Στο κάτω κάτω ο Liberace κι ο Victor Borges έκαναν το ίδιο πράγμα κι ένας σπουδαστής σύνθεσης περνάει κάποιο καιρό της μελέτης του συνθέτοντας κομμάτια à la manière de... Προσωπικά βρίσκω τα κομμάτια του LP πολύ ενδιαφέροντα αλλά δεν έχω κανένα τρόπο να διαπιστώσω αν είναι του κόσμου τούτου ή προέρχονται από το επέκεινα. Η ιδέα πάντως ότι θα μπορούσα να χρησιμοποιώ το Sibelius και τον iMac μου ακόμη κι όταν θα έχω αναπτύξει θερμοδυναμική ισορροπία με το περιβάλλον με συγκινεί...

Το LP A Musical Seance της Philips περιλαμβάνει τις παρακάτω μεταθανάτιες συνθέσεις:

01. Bagatelle in Eb [inspired by Beethoven]

02. Moment Musical [inspired by Schubert]

03. Impromptu in f [inspired by Chopin]

04. Impromptu in Eb [inspired by Chopin]

05. Jesus Walking on the Water [inspired by Liszt]

06. Grubelei [inspired by Liszt]

07. Valse Brilliante in e [inspired by Liszt]

08. Danse Exotique in F# [inspired by Debussy]

09. Waltz in Bb [inspired by Brahms]

10. Commentary

11. Consolation [inspired by Liszt]12. Swan at Twilight [inspired by Liszt]

13. Reve en Bateau [inspired by Liszt]14. Lament [inspired by Liszt]

15. Jesus at Prayer [inspired by Liszt]

16. Shepherd Piping [inspired by Grieg]

17. Longing [inspired by Schumann]

18. Ballade [inspired by Chopin]

Παίζει η ίδια η Rosemary Brown κι ο Peter Katin.

---

Στο YouTube με Keyword "Rosemary Brown" μπορείτε να βρείτε αρκετά απ' αυτά τα κομμάτια.

Piano Sonatina I in D (2002)

Dimitri Sykias

Piano Sonatina 1 in D (2002)

"Scarlattiana"

Dorico 3.1.10 / Pianoteq 6, C. Bechstein DG D 282 / Logic Pro X

Μικρές Ιστορίες 17: Λεπτομέρειες

Κάποτε ο Michelangelo δούλευε για μέρες και την παραμικρή λεπτομέρεια στην πλάτη ενός αγάλματος. Το άγαλμα επρόκειτο να τοποθετηθεί σε μια γωνιά του ναού. Ένας μαθητής του απορημένος του λέει:
- γιατί δάσκαλε χάνεις τον καιρό σου δουλεύοντας σε ένα σημείο του αγάλματος που δεν πρόκειται να δει κανείς;
- θα το δει ο Θεός, του απάντησε.

Ο Richter έλεγε:

"είτε παίζω σε μια μεγάλη αίθουσα, είτε μόνος στο στούντιο μου πάντα φαντάζομαι τον συνθέτη του έργου που παίζω να με παρακολουθεί."

Κι ο Schoenberg στην Θεωρία της Αρμονίας του:

"Πόσο εκλεπτυσμένο είναι ένα πνεύμα που βρίσκει χαρά στις λεπτομέρειες!"

Πιανιστικές Σημειώσεις

1. Ακόμη κι ένας ολοκληρωμένος καλλιτέχνης ασχολείται περιστασιακά με θέματα τεχνικής και αναθεωρεί τις απόψεις του. Υπ’ αυτή την έννοια ένας ανήσυχος καλλιτέχνης παραμένει μαθητής για όλη του τη ζωή. Όμοια, ένας ταλαντούχος μαθητής, ακόμη και με μικρή καλλιτεχνική εμπειρία, είναι ένας καλλιτέχνης και θα πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν τέτοιος.
2. Δεν θα πρέπει να δίνονται συμβουλές στο μαθητή που να περιέχουν το “ποτέ” και το “πάντα”. Υπάρχει χώρος για εξαιρέσεις ακόμη και στους πιο σοφούς κανόνες.
3. Τα 5 βασικά σημεία της πιανιστικής τέχνης είναι: τεχνική, ρυθμός, μνήμη, ποιότητα ήχου και ρεπερτόριο.
4. Η τεχνική είναι κάτι πολύ περισσότερο από το να παίζεις νότες γρήγορα και ομοιόμορφα.
5. Ο πιανίστας πρέπει να είναι ικανός να παίζει σε οποιοδήποτε πιάνο, πρέπει όμως να μελετά μόνον στο καλύτερο δυνατόν. (Grigory Kogan)
6. Δεν υπάρχει ένας "όμορφος ήχος". Ο όμορφος ήχος είναι συνάρτηση της περιόδου, του ύφους, του συνθέτη και του συγκεκριμένου έργου. Άλλος είναι ο “όμορφος ήχος” για μια σονάτα Mozart κι άλλος για ένα πρελούδιο Rachmaninov. Εξαρτάται επίσης από τον ρυθμό το tempo, την άρθρωση και το φραζάρισμα.
7. Ακόμη κι ένα μικρό παιδί μπορεί να παράγει έναν όμορφο ήχο στο πιάνο, μόνο όμως ένας καλά εκπαιδευμένος πιανίστας μπορεί να παράγει δυο όμορφους ήχους στη σειρά.
8. Συμβουλή για το παίξιμο των συγχορδιών: "βάλε το χέρι σου στο πιάνο, σχημάτισε την συγχορδία και σπρώξει σαν να προσπαθείς να κλείσεις ένα συρτάρι" (Anna Esipova).
9. Ο καρπός και ο αγκώνας είναι τα "αμορτισέρ" του χεριού.
10. "Όσο μικρότερη είναι η επιφάνεια του ακροδάχτυλου που κρούει το πλήκτρο τόσο σκληρότερος ο ήχος και όσο μεγαλύτερη είναι η επιφάνεια του ακροδάχτυλου τόσο πιο ηχηρός και τραγουδιστός είναι ο ήχος που παράγεται." (Josef Lhevinne)
11. "Η ψυχή των πιανιστών εδρεύει στα ακροδάχτυλα τους". (Natan Perelman)

Το Ποιείν κι ο Χρόνος

Ανασύρω στην επιφάνεια ένα σχόλιο του Γιώργου Χατζημιχελάκη με αφορμή το έργο του Ενδοχώρα για πιάνο:

"Ο καλλιτέχνης δεν είναι γνήσιο τέκνο της Εποχής του αλλά νόθο τέκνο του Χρόνου."

Το έργο σε εκτέλεση Απόστολου Ντάρλα και την σχετική ανάρτηση στο ιστολόγιο του συνθέτη μπορείτε να βρείτε εδώ.

Δολοφονημένη Πόλη

Λίγα μέτρα πριν το τουρκικό φυλάκιο, αριστερά και δεξιά δυο δρομάκια οδηγούν σε δυο ψηλές μεταλλικές πόρτες, μέσα από μια τρύπα κοντά στο μεντεσέ, σαν σκουλικότρυπα που οδηγεί πίσω στο χρόνο, βάζω το χέρι με το κινητό και τραβώ φωτογραφία το πτώμα μιας δολοφονημένης πόλης.
Περνά ένας μελαχρινός μεσόκοπος από τον Έλληνα φύλακα, Χριστιανός αδελφέ, του λέει - η θρησκεία διαβατήριο. Η μαντίλα της κοπέλας που βρισκόταν λίγο πιο πίσω ήταν από  άλλο θεό.
Κομμένη στα δυο απ' τη χατζάρα του Τούρκου κι απ' τη βλακεία, τα λάθη και την προδοσία του Έλληνα. Μετά χορέψαμε ζεϊμπέκικο, φλερτάραμε με τον Ανάν και τώρα που μας έμεινε λίγο χρόνος σαν καλές καμαριέρες ζεσταίνουμε το κρεβάτι του Δομίνικου.
Όπου και να ταξιδέψεις η Ελλάδα σε πληγώνει, η Κύπρος όμως σε ματώνει...

Σοφίες του δρ. Ουόλτερ Μπίσοπ

1. Μερικές φορές όταν ανοίγεις το μυαλό σου στο αδύνατον μαθαίνεις την αλήθεια.

2. Η φύση δεν αναγνωρίζει το καλό και το κακό παρά μόνο την ισορροπία και ανισορροπία.

3. Μόνο αυτοί που ρισκάρουν να πάνε πολύ μακριά μαθαίνουν πόσο μακριά μπορούν να φτάσουν.

Hawking και πάλι

Σε μια ανάρτηση του παλιού μαθητή και φίλου Γιώργου Σ. διάβασα την εξής δήλωση του Hawking:

"Σκέφτομαι τον εγκέφαλό μου, σαν ένα κομπιούτερ που σταματά να δουλεύει όταν τα άλλα κομμάτια του αποτυγχάνουν να λειτουργήσουν. Δεν υπάρχει μετά θάνατον ζωή για χαλασμένους υπολογιστές οπότε ο παράδεισος είναι ένα ωραίο παραμύθι για όποιον φοβάται το θάνατο."

Σκέφτομαι ότι το μόνο που φοβάμαι τώρα πια είναι μη και χαλάσει ο υπολογιστής μου...

Ερωτήσεις Ιστορίας Μουσικής

Οι ερωτήσεις αυτές γράφτηκαν ως βοήθημα στην μελέτη των ωδειακών σπουδαστών του μαθήματος Ιστορίας της Μουσικής. Ο χωρισμός των κεφαλαίων και εν πολλοίς η ύλη που καλύπτουν βασίζεται στο εγχειρίδιο του Christopher Headington Ιστορία της Δυτικής Μουσικής, αλλά πολλές εξ αυτών για να απαντηθούν χρειάζεται μελέτη πληρέστερων εγχειριδίων.

Προς το παρόν καλύπτονται ερωτήσεις των κεφαλαίων 1-13.

Τις ερωτήσεις μπορείτε να κατεβάσετε σε αρχείο PDF από εδώ.

---

Για Ερωτήσεις Μορφολογίας εδώ.

Συναυλία Παλαιάς Μουσικής

Συναυλία Παλαιάς Μουσικής

Κυριακή 15 Μαΐου, ώρα 20.30

(Στη λήξη του σεμιναρίου “Ερμηνεία της μουσικής Μπαρόκ: J. S. Bach και John Dowland” με διδάσκοντες τους Π. Αδάμ, Γ. Χοϊδά, Θ. Μπάκα και  Θ. Κίτσο)

Περισσότερες πληροφορίες:

Ωδείο ATHENAEUM

Αδριανού 3, 10555 Αθήνα (Θησείο)

τηλ. 210-3211955, 3211949, 3211987

Για τους συμμετέχοντες στο σεμινάριο, είσοδος στη συναυλία ελεύθερη.

•

Πρελούδιο και Φούγκα

Scheidemann, Buxtehude, Böhm

και ο Johann Sebastian Bach

τσέμπαλο: Γεράσιμος Χοϊδάς

Στο β΄μέρος της συναυλίας, οι Θεοδώρα Μπάκα (σοπράνο) και  Θεόδωρος Κίτσος (λαούτο-θεόρβη), θα ερμηνεύσουν τραγούδια του John Dowland.

Λίγα λόγια για το πρόγραμμα
Είναι γνωστό πως η «βορειογερμανική σχολή» του 17ου αι. έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του μουσικού ιδιώματος όλης της Ευρώπης κατά τον αιώνα που ακολούθησε. Οι συνθέτες του προγράμματος αλλά και άλλοι (Reinken, Weckman, Sweelinck) διαμόρφωσαν αυτό το βορειογερμανικό ιδίωμα μουσικής για πληκτροφόρα και όχι μόνο.  Μεγάλη επίσης είναι και η επιρροή που άσκησαν οι συνθέτες αυτοί στο έργο του J. S. Bach, έμμεση (Scheidemann,) αλλά και άμεση (Buxtehude, Böhm).

Το Πρελούδιο (εισαγωγή, προανάκρουσμα) ήταν στο επίκεντρο της μουσικής δημιουργίας όσον αφορά τα πληκτροφόρα όργανα, καθώς επέτρεπε την αυτοσχεδιαστικού τύπου ανάπτυξη του μουσικού υλικού, αλλά και την αναζήτηση και τον πειραματισμό σε ελεύθερο ύφος (stylus fantasticus). Η Φούγκα, δομικά κατασταλαγμένος απόγονος της παλαιότερης αυστηρής αλλά και ελεύθερης αντιστικτικής μουσικής γραφής, αναδείχτηκε ως μεγάλη τέχνη, πάνω στην οποία «δοκιμάζονταν» οι συνθετικές ικανότητες των δημιουργών.

Το ζεύγος Πρελούδιο – Φούγκα, που θα μπορούσε να μεταφραστεί ως το δίπολο αυτοσχεδιασμός -  οργανωμένη σύνθεση, αποτέλεσε την αφορμή και τον πύρινα για το σχηματισμό άλλων, εκτεταμένων συνθέσεων: Fantasia, Toccata, ακόμα και Suita.
Τα έργα του προγράμματος προέρχονται από τις συλλογές για πληκτροφόρο manualiter, δηλαδή χωρίς πεντάλ. Ζωντανά και γεμάτα ενέργεια κομμάτια, αποτέλεσαν τη βάση για τη συνέχιση της παράδοσης που οδήγησε στην κορωνίδα της «βορειογερμανικής» σχολής, το έργο του J. S. Bach.

•

Πρόγραμμα

Heinrich Scheidemann (1595-1663): Praeambulum in d

Dieterich Buxtehude (1637? -1707): Praeludium und fuga (Toccata) in g BuxWV 163

Georg Böhm (1661-1733): Praeludium (Praeludium, Fuga und Postludium) in g

Johann Sebastian Bach (1685-1750): Toccata σε μι ελάσσονα

Das wohltemperierte Klavier, τόμος 2ος: Πρελούδιο και Φούγκα σε ντο μείζονα

ΤΣΕΜΠΑΛΟ ANDREA RESTELLI

Πρόκειται για τσέμπαλο κορυφαίας ποιότητας, αντίγραφο από την εποχή του Μπαχ. Η κατασκευή του είναι βασισμένη σε τσέμπαλο του Γερμανού κατασκευαστή Christian Vater (1738).

Ο Andrea Restelli είναι σήμερα από τους πιο περιζήτητους κατασκευαστές τσέμπαλων, φορτεπιάνων και κλάβικορντ και τα όργανά του χρησιμοποιούνται από τους μεγαλύτερους ερμηνευτές και συμμετέχουν σε πολλές ηχογραφήσεις. Το συγκεκριμένο τσέμπαλο είναι το μοναδικό Restelli που βρίσκεται στην Ελλάδα.


Έχει δύο κλαβιέ, τρία ρεγίστρα και «λαούτο». Παίζει σε τονικό ύψος λα=392-415-440.  

Για τη συναυλία αυτή θα είναι χορδισμένο σε ¼ comma mean-tone temperament.

•

Βιογραφικό Γ. Α. Χοϊδά
Ο πιανίστας και τσεμπαλίστας Γεράσιμος-Ανδρέας Χοϊδάς εξερευνά την μουσική μέσω της ιστορικά ενήμερης ερμηνείας και είναι γνωστός στο κοινό για τις  αποδώσεις του σε έργα του παλαιού και του όχι και τόσο παλαιού ρεπερτορίου. Συνδυάζοντας την έρευνα και την καλλιτεχνική του προσωπικότητα, παρουσιάζει ερμηνείες όχι μόνον ιστορικά τεκμηριωμένες, αλλά κυρίως ζωντανές, τόσο για το κοινό όσο και για τον ίδιο, αντλώντας από το περιεχόμενο της μουσικής ως ρητορική και ψυχολογική Τέχνη, και ως μέσο μεταφοράς των προθέσεων του συνθέτη.

Γεννήθηκε στην Αθήνα. Μετά το τέλος των σπουδών του έζησε στο Βέλγιο όπου σπούδασε τσέμπαλο και basso continuo με τους Kris Verhelst, Anne Galowich και Jos van Immerseel και εκκλ. όργανο με τους Lieven Strobbe και Joris Lejeune στο Lemmensinstituut και τη Βασιλική Μουσική Ακαδημία της Αμβέρσας. Παράλληλα ειδικεύθηκε στην ιστορικά τεκμηριωμένη ερμηνεία σε ιστορικά πληκτροφόρα και ασχολήθηκε με τη μελέτη του κλάβικορντ και του φορτεπιάνο.

Το ενδιαφέρον του εστιάζεται στο ρεπερτόριο της μουσικής του 17ου και 18ου αιώνα για τσέμπαλο και σύνολα όπου το πληκτροφόρο παίζει κυρίαρχο ρόλο, καθώς και στο πιανιστικό ρεπερτόριο του 18ου και 19ου αιώνα, το οποίο απέκτησε μια νέα διάσταση για το Γεράσιμο Χοϊδά, με την μελέτη σε πιάνα εποχής. Αρχίζοντας με την Τέχνη της Φούγκας (Αθήνα, 2005) και συνεχίζοντας με την Μουσική Προσφορά (ΜΜΑ 2008), έργο ζωής για το Γ. Χοϊδά αποτελεί η παρουσίαση των έργων του Ι. Σ. Μπαχ όπου το πληκτροφόρο παίζει κυρίαρχο ρόλο.

Ο Γ. Χοϊδάς έχει εμφανιστεί σε Ελλάδα (ΜΜΑ, ΜΜΘ, Μουσείο Μπενάκη, Ίδρυμα Β&Μ Θεοχαράκη, Παρνασσός, Αναγεννησιακό Φεστιβάλ Ρεθύμνου κ.α.) και εξωτερικό ως πιανίστας και τσεμπαλίστας παρουσιάζοντας σημαντικά προγράμματα μουσικής για σόλο πληκτροφόρο όργανο (τσέμπαλο, πιάνο), συνεργάζεται με ελληνικά και ξένα σύνολα μουσικής δωματίου (Il Traversiere, Inegales, Concerto Ellenico, En Praxi κα) και συμμετέχει σε ορχηστρικές παραγωγές (Καμεράτα, Κ.Ο.Θ. κα).

Διδάσκει πιάνο και τσέμπαλο στο Ωδείου Kodaly όπου διατηρεί μια από τις μεγαλύτερες τάξεις πιάνου στην Αθήνα. Προσκαλείται τακτικά και διδάσκει σε σεμινάρια πιάνου, τσέμπαλου και παλαιάς μουσικής.

CAGE | Μουσικό Μανιφέστο

Το κείμενο που ακολουθεί γράφτηκε από τον John Cage το 1952 για τον Julian Beck και την Judith Malina, καλλιτεχνικούς διευθυντές του Living Theatre για να το χρησιμοποιήσουν σε μια παράσταση του Cherry Lane Theatre στο Greenwich Village της Νέας Υόρκης. Είναι το πρώτο κείμενο των Διαλέξεων και Γραπτών του J. Cage που εκδόθηκαν από τον εκδοτικό οίκο Wesleyan University Press με τον γενικό τίτλο Silence.

•

•

Τα γραπτά του Cage σε PDF με bookmarks μπορείτε να κατεβάσετε από την ενότητα 8. ΓΕΝΙΚΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ του ιστολογίου 3euk1L4 music library.

Θρήνοι (1996) / απόσπασμα

Θρήνοι (1996), απόσπασμα

για 24-φωνη μικτή χορωδία και ενόργανο σύνολο

•

Χορωδία "Εμμέλεια"

Ελληνικό Συγκρότημα Σύγχρονης Μουσικής

Θόδωρος Αντωνίου

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

Νοέμβριος 1996

Η Ζωή σε Απόσταση

Αύριο θα πεθάνω, σήμερα μαθαίνω ισπανικά.

Αγόρασα το “Η Ζωή σε Απόσταση” του Κωνσταντίνου Τσάτσου στις 17 Μαρτίου του 1986 από τον σταθμό ΗΛΠΑΠ της Ομόνοιας. Τόσα χρόνια και δεν ξέχασα τον πρώτο στοχασμό του έβδομου κεφαλαίου γι' αυτό ίσως και καθυστερώ να μάθω ισπανικά.
Ο Τσάτσος δεν υπήρξε σπουδαίος διανοητής, το παραδέχεται κι ο ίδιος: όχι πως είμαι τίποτα σπουδαίος, αλλά είμαι ιδιότυπος. Και αυτό είναι ενδιαφέρον. Διετέλεσε Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, 1975-1980, ο δεύτερος κατά σειρά, ίσως γι’ αυτό να τον θυμόμαστε περισσότερο, αν κι ίδιος διαφωνεί: χρειάστηκε να γίνω Πρόεδρος Δημοκρατίας για να ανακαλύψουν οι συμπατριώτες μου ότι ξέρω να γράφω - και περιορίζονται στα διαγγέλματά μου!
Γράφει τους στοχασμούς του 85 χρονών κι όλος ο έβδομος κύκλος στοχασμών είναι μια άσκηση θανάτου. Παραθέτω μερικούς που βρίσκω αξιόλογους:

20. Ο καλλιτέχνης ως το τέλος μπορεί να διορθώνει το έργο του, ακόμη μπορεί και να το καταστρέψει αν δεν το βρει καλό. Ο άνθρωπος τη ζωή που έζησε δεν μπορεί να τη διορθώσει. Είναι χαραγμένη ανέκκλητα.
Και όταν έχει όλη τη ζωή πίσω του και την κρίνει, είναι καταδικασμένος να τη δεχθεί όπως τη έζησε, με όλα τα λάθη της, όλες τις αστοχίες της.
Η μετάνοια ίσως να τακτοποιεί τη θέση του απέναντι του Θεού. Απέναντι των ανθρώπων είναι αυτός που υπήρξε, αναλλοίωτα, ασυγχώρητος.

34. Έπραξα πολλά, δεν έπραξα το Ένα.

38. Αν μπορούσαμε να παίρναμε πέρα από τον τάφο τη ματιά που αγαπήσαμε στη ζωή μας, τι γλυκός που θάτανε ο θάνατος!

---

Κωνσταντίνου Τσάτσου, Η Ζωή σε Απόσταση, Οι Εκδόσεις των Φίλων, Αθήνα 1986

Κουντουριώτη 79

Ζωή και θάνατος είναι έννοιες σχετικές και εξαρτώνται εν πολλοίς από τα συμφραζόμενα και από τις πολιτιστικές καταβολές του καθενός που σκέφτεται πάνω στο θέμα. Είναι σχεδόν σίγουρο ότι ο Schroendinger δεν θα συμφωνούσε με τον dr. Walter Bishop που διατύπωσε την ανωτέρω άποψη, απ' όσο γνωρίζουμε όμως απόψεις διατυπώνουν μόνο αυτοί που, έστω συμβατικά, θεωρούνται ζωντανοί.

Words of Wisdom from Robert Dick

It's OK to be smart and be a musician.

Don't play with straight metric vibrato for more than 2 waves before changing color.

Don't say you can't.

Think of how sound is perceived as well as how you make it.

Flutists should be able to do 50 sit-ups; that gives you the power to play softly.

Study acoustics.

Improvise.

Change things in a sequence.

Go "FFFFFFFFSS" for a good cat hiss (and watch out if the cat is in the room).

Go ahead, interpret the rests.

Bring in some life by playing at a moment before the expectation.

All sounds are OK to make on the flute except that buzz, blowing like you're playing a trumpet (that desensitizes lips).

Μικρές Ιστορίες 16: Αντιβαρύτητα

Το φαινόμενο Hutchison παρατηρείται όταν ισχυρά ηλεκτρομαγνητικά πεδία με διαφορά φάσεως επιδρούν πάνω σε μέταλλα δημιουργώντας αντιβαρύτητα. Έκπληκτοι οι θαμώνες της ψαροταβέρνας "Λιμανάκι",  στον υποσταθμό της ΔΕΗ Κερατσινίου, εν μέσω γαρίδας και χταποδιού, είδαν μια ξύλινη βάρκα να υπερίπταται της καπνοδόχου. Το φαινόμενο είναι μοναδικό στα επιστημονικά χρονικά και ήδη μελετάται από επιστήμονες του CERN σε συνεργασία με τον τοπικό σύλλογο αλιέων.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης ο αποχρωματισμός του περιβάλλοντος χώρου σε ακτίνα χιλιομέτρου με εξαίρεση την εναλλαγή ερυθρού-λευκού, γεγονός που ερμηνεύεται με βάση το ισχυρό συλλογικό Ολυμπιακό υποσυνείδητο των κατοίκων της περιοχής.

---

Το Hutchison-Effect σε αντίθεση με το Photoshop-Effect, είναι αληθινό και περισσότερα μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Στρατιωτικό Εμβατήριο

Μοτέτο

Παλιό Λεωφορείο στον Παράδεισο

Ένα προβληματάκι

Το πρόβλημα που ακολουθεί δόθηκε σε ταλαντούχα παιδιά για να γίνουν δεκτά σε ένα ειδικό σχολείο στην πόλη Nagoya της Ιαπωνίας. 74% των παιδιών το έλυσαν. Λάβετε υπόψη σας - και είναι πολύ σημαντικό κατά τη λύση του προβλήματος -  ότι τα παιδιά αυτά ήξεραν να μετρούν μόνο μέχρι το 10.

Αν:

8809 = 6

7111 = 0

2172 = 0

6666 = 4

1111 = 0

3213 = 0

7662 = 2

9312 = 1

0000 = 4

2222 = 0

3333 = 0

5555 = 0

8193 = 3

8096 = 5

7777 = 0

9999 = 4

7756 = 1

6855 = 3

9881 = 5

5531 = 0

Τότε:

6782 = ?

---

Δεν το έλυσα. Τη λύση βρήκε μια φίλη. Θα την αναρτήσω σε σχόλιο σε λίγες μέρες.

17-03-2011 / 13:20
Η λύση ήδη βρίσκεται στα σχόλια φίλων.
Πιθανό ηθικό δίδαγμα: Κάποιες φορές η εμφάνιση μετρά περισσότερο από το περιεχόμενο... 

Μαργαρίτες

Μικρές Ιστορίες 15: Στο μυαλό του Rach

Κάπου στις αρχές του 1890 ο Sergei Taneiv σ’ ένα από τα συνηθισμένα μουσικά σουαρέ της εποχής προσκάλεσε διάφορους φίλους μουσικούς, ανάμεσα τους και τον Alexander Glazunov. Ζήτησαν από τον Glazunov να παίξει κάτι δικό του, μόλις είχε τελειώσει το πρώτο μέρος από μια καινούρια του συμφωνία κι όλοι ήθελαν να την ακούσουν. Ούτε καν ο μέντορας του Rimsky-Korsakov ήξερε κάτι για το έργο.

Ο Glazunov κάθισε στο πιάνο, ο Taneiv σηκώθηκε και τον παρακάλεσε να περιμένει για λίγο για να κλειδώσει την πόρτα του δωματίου μη τυχόν και τους ενοχλήσει κανείς. Ο Glazunov άρχισε να παίζει, τελείωσε, χειροκροτήθηκε. Όπως συνηθιζόταν ακολούθησε συζήτηση για το έργο (και σίγουρα κάποιο ποτάκι...). Ξαφνικά λέει ο Taneiv: “Ωχ!, ξέχασα την πόρτα κλειδωμένη και κάποιος μπορεί να ήρθε εντωμεταξύ και να περιμένει στο χολ”. Βγήκε από το δωμάτιο και επέστρεψε σε λίγο με τον Rachmaninov τον οποίο σύστησε ως ταλαντούχο μαθητή του. Του ζήτησαν να παίξει κάτι - το “ταλαντούχος” δεν μοιραζόταν εύκολα εκείνη την εποχή. Ο Rachmaninov κάθισε στο πιάνο και έπαιξε - από μνήμης εννοείτε - το μέρος της συμφωνίας που μόλις είχε ακούσει! Έκπληκτος ο Glazunov τον ρώτησε: “Πως το έμαθες αυτό το κομμάτι; Δεν το έχω παίξει και δείξει σε κανέναν μέχρι τώρα.” Ο Taneiv απάντησε: “Τον είχαμε κλειδώσει έξω. Καθόταν στο υπνοδωμάτιο μου.”

---

Την ιστορία αναφέρει ο συμμαθητής του Rachmaninov B.L. Yavorsky. Την αντέγραψα από το The Virtuosi του H. C. Schonberg.

Αχέρων

Από τον ΖΧ Spectrum του Sinclair και τα παιγνιδάκια με την Basic το 1983 στο NeXTStep του Jobs το 1993 ήταν όντως ένα μεγάλο βήμα για μένα (o Jobs ίδρυσε την εταιρία NEXT που έκανε θαύματα το 1985 όταν οδηγήθηκε σε απόλυση από την Apple, το 1996 η Apple αγόρασε την NEXT κι ο Steve γύρισε σπίτι του). Το ΚΣΥΜΕ ήταν ένα σπουδαίο σχολείο κάτω από την επίβλεψη του εξαιρετικού συνθέτη, ερευνητή και δασκάλου Θανάση Ρικάκη.

Στην αρχή όλα μου φαίνονταν δύσκολα. Θυμάμαι την πρώτη φορά που πήγα μόνος στο στούντιο για να δουλέψω δεν ήξερα καν τι είναι password! Για πρώτη φορά επίσης, είδα εκεί επανεγγράψιμο οπτικό δίσκο και πέρασαν αρκετά χρόνια μέχρι να αγοράσω το πρώτο μου CD για κάψιμο από το Πλαίσιο. Στο ΚΣΥΜΕ έκανα και το πρώτο προσωπικό ρεκόρ αϋπνίας, 36 ώρες πάνω στο πληκτρολόγιο.

Το κομμάτι Αχέρων γράφτηκε προς το τέλος του 93 το πρώτο τρίμηνο των σπουδών μου στο ΚΣΥΜΕ με χρήση Csound και Cmix. Ο Θανάσης δεν μας άφηνε να χρησιμοποιήσουμε γραφικό περιβάλλον, όλα γίνονταν στην μυστικιστική γραμμή εντολών. Κάθε φορά που εμφανιζόταν το gav> στη μαύρη οθόνη φοβόμουν ότι θα γράψω κάτι και θα ανατινάξω τον υπολογιστή, μια μέρα το κατάφερα, σε μια προσπάθεια να διατηρήσω καθαρό το μηχάνημα έσβησα όλα τα αρχεία συστήματος …

Το συναρπαστικό με τις μουσικές γλώσσες προγραμματισμού είναι ότι αγγίζεις τον πυρήνα τις σύνθεσης: πρώτα φτιάχνεις τον ίδιο τον ήχο και μετά τον οργανώνεις όπως στην παραδοσιακή συνθετική εργασία. “Νιώθεις” με τον καλύτερο και πιο διαισθητικό τρόπο τι είναι ατάκα, δυναμική, ηχόχρωμα, άρθρωση… κι όταν επιστρέφεις στο πιάνο όλα είναι διαφορετικά.

Όλοι οι ήχοι που ακούγονται στο κομμάτι είναι κατασκευασμένοι, όχι samples δηλαδή, έκλεψα μόνο ένα μικρό απόσπασμα από το Κοντσέρτο για Χορωδία του Schnittke, δεν μπορούσα να πετύχω αλλιώς το εφέ που ήθελα. Η καμπάνα που ακούγεται στην αρχή δεν είναι sample, ηχεί με τη βοήθεια ενός αλγόριθμου του Chowning.

Τώρα πια δεν θυμάμαι τίποτα απ’ όλα αυτά. Κάποια στιγμή έβαλα τη Csound στο PC, δεν με παραξένεψε καθόλου ότι ποτέ δεν δούλεψε όπως έπρεπε… Παραθέτω μια σελίδα από το σημειωματάριο εκείνης της εποχής, δεν υπήρχε τότε το iPad, είναι η “παρτιτούρα” κάποιου τμήματος του κομματιού:

*

"Tέρμα εδώ. Eτοιμασθήτε. O ποταμός Aχέρων"

Μικρές Ιστορίες 14: Ένα Koan

O Χ κρέμεται με το ένα χέρι από ένα βράχο, από κάτω του χάσκει γκρεμός. Ο Ψ πλησιάζει, στέκεται ακριβώς από πάνω του και τον ρωτά:
“Ποιο είναι το νόημα της ζωής;”

Στον Χ προσφέρονται δυο επιλογές:
1. Να αρνηθεί να απαντήσει, οπότε αποτυγχάνει.
2. Nα απαντήσει και τότε το χέρι του θα λυγίσει και θα γκρεμοτσακιστεί.
Τι πρέπει να κάνει ο Χ;

Πρόκειται για ένα πανάρχαιο koan και την απάντηση πρέπει να την ψάξει κανείς πέρα από τη λογική σ’ ένα βαθύτερο επίπεδο, τουλάχιστον έτσι διατείνονται οι βουδιστές.

Στη νουβέλα του Jack Kerouak Dharma Bums, ο κύριος χαρακτήρας του έργου Ray Smith κάνει την ίδια ερώτηση στο μάγειρα ενός εστιατορίου, κι αυτός απαντά:
“Δεν με νοιάζει”.
Αυτή για πολλούς είναι η καλύτερη απάντηση.

Tο “Δεν με νοιάζει” όμως μπορεί να εκληφθεί είτε ως άρνηση απαντήσεως (1), είτε ως απάντηση (2) κι ο Χ σε κάθε περίπτωση την έχει άσκημα.

Κατά τη γνώμη μου αν ο Χ θέλει να απελευθερωθεί από την τυραννία του ερωτήματος του Ψ πρέπει να πέσει στον γκρεμό με τη θέληση του! Χάνει τη ζωή του μεν - θα την έχανε ούτως ή άλλως - αλλά την χάνει χωρίς να υποκύψει στις διαθέσεις του Ψ.

Πόσες φορές συναντάμε τον Ψ στη ζωή μας...

Για τον Gould

Επτά μηνών περίπου, το 1933.
•

Με τον παππού του, κάπου στη δεκαετία του 30.

•

Με τη γιαγιά του, δεκαετία του 30.

•

Ο έλεγχος επίδοσης του στο σχολείο Williamson Road Public School 1941-42.

•

Μια μελωδία που έγραψε σε ένα σχολικό τεστ το 1941.

C++

Al-jabr

Από τον ιστότοπο 24 γράμματα, ένα Ηλεκτρονικό περιοδικό για τη Γλώσσα, την Ιστορία και τον Πολιτισμό.

...όταν βλέπω τον Αμπντούλ και τον Χασάν στα φανάρια ξέρω ποιο θα είναι το μέλλον των απογόνων τους, μετά από αιώνες, αν παραμείνουν στην Ελλάδα. Ίσως θα ονομάζονται Αμπντουλίδης ή Χασανάκης. Ίσως θα γίνουν Πατριώτες, Κήνσορες, Τιμητές, θα μιλάνε στην τηλεόραση μπροστά από Σημαίες και Αγίους και θα προσπαθούν να επαναφέρουν τους παραστρατημένους Έλληνες στο σωστό δρόμο.

•

Ένα ποσοστό του κάθε πενηντάλεπτου που δίνω στον Αμπντούλ ή στον Χασάν όταν μου καθαρίζει το παρμπρίζ είναι φόρος τιμής στον al-Khwārizmī.

S-Sonatas: No.2 in D minor

---

Μπορείτε να κατεβάσετε την παρτιτούρα σε PDF από εδώ.

Φιλοκαλία ΙΙ

Αν φοβάσαι τον πονοκέφαλο μετά το μεθύσι, τότε καλύτερα να μείνεις μεθυσμένος.

Ιωσήφ Πάνδημος

Ηγούμενος Μονής Ανοπτονίου