Συνοπτικός Πίνακας Ιστορίας Μουσικής

1ος – 6ος αι.

Μουσικη της Πρωτοχριστιανικης Εκκλησιας

Επιρροές από Εβρ. μσκ και την μσκ της ύστερης Αρχαιότητας. Ψαλμωδία, Απαντητική Ψαλμωδία, Υμνωδία

Αμβρόσιος, Αγ. Εφραίμ Έδεσσας

6ος αι. – ~1450	Μεσαιωνικη Μουσικη	Φεουδαρχισμός, Χριστιανισμός, παραδόσεις γερμ. φυλών, Ελληνορωμαϊκός πολιτισμός
6ος – 9ος αι.	Πρώιμος Μεσαίωνας	Γρηγοριανό μέλος, Εκκλησιαστικοί Τρόποι, Τροπαρίσματα, Sequenza (κλασική, ομοιοκαταληκτική, στροφική), Λειτουργικό Δράμα.	Γρηγόριος (Πάπας: 590-604)
9ος - 11ος αι.	Πρώιμο Organum (Αρχή της Πολυφωνίας)	Musica Enchiriadis (9ος αι)	Guido d’Arezzo(~991-~1033)
1080-1230	Κοσμική Λυρική Μεσαιωνική Τέχνη Trobadours (Ν. Γαλ.), Trouvères (Β. Γαλ.), Minnesängern (Γερμ.)	Τύποι λιτανείας, Τύποι sequentia, Τύποι ύμνου	Guilllaume IX d’Aquitaine, Adam de la Halle
1163-~1250	Εποχή της Notre Dame	Organum του Léonin (2φ), Clausula, Motet, Conductus	Léonin (+1190), Pérotin (1240)
1240/50 - 1310/20	Ars Antiqua	Organum, Conductus, Motet, Hoquetus, Rondeau	Johannes de Garlandia, Franco von Köln, Hieronymus de Moravia, Adam de la Halle
1320-1380	Ars Nova	(Ισορρυθμικό) Motet, πολυφωνικό τραγούδι, Cantilena, Ballaτα, Rondeau, Caccia, Λειτουργία, μετρικό σύστημα, μετρική σημειογραφία.	de Vitry (1291-1361), de Machaut (~1300-1377)

15ος - 16ος αι.	Αναγεννηση (Εποχή της Γαλλοφλαμανδικής Πολυφωνίας)			“Renaissance” (Vasari[1550], Burckhardt[1860] Ο άνθρωπος συνειδητοποιημένος έρχεται σε επαφή με την Αρχαιότητα. Εποχή των μεγάλων ανακαλύψεων (Αμερική [1492], Φυσικές Επιστήμες [Copernicus, Galilei, Kepler], Τυπογραφία [Gutenberg,1455] ). Μεταρρύθμιση (15ος /Luther), Αντιμεταρρύθμιση (16ος /Σύνοδος Trento) Κορύφωση της Πολυφωνίας, Πρώιμη αυτονομία οργανικής μσκ. Ανταλλαγή μουσικών απόψεων και ιδεών.
1420-1460	Γαλλοφλαμανδικές Περίοδοι		Α’	Λειτουργία, Motet (θρησκ., κοσμ.)	Dunstable (1370-1453), Dufay (1400-~1474), Busnois, Binchois
1460-1490			Β’	Λειτουργία (-tenor, -discantus-tenor, -discantus, ελεύθερη), Motet (4φ), Chanson (3φ) Κανόνας	Dufay, Barbireau, Ockeghem (1420-~1495), Tinctoris
1490-1520			Γ’	Motet Μίμηση, Word painting	Agricola, Mouton, Obrecht (1450-1505), Josquin (~1450-1521), Isaak
1520-1560			Δ’	Motet, Λειτουργία-Παράφραση	Gombert, Clemens non Papa,
1560-1600			Ε’	Villanella, Madrigal, Chanson, Λειτουργία, Πάθη, Μagnificat, Λιτανεία	Lasso (1532-94), De Monte, Hollander, de Kerle, Utendal, van Wert, von Cleve
	Ιταλία	Σχολή της Ρώμης		Σύνοδος του Trento (1545-63) Θρησκευτική μσκ, ύφος a cappella	Palestrina (1525-~1594), Animucia, Ingegneri, Morales, Nanino
		Σχολή της Βενετίας		Πολυχορικότητα, Αρχή Concertante αυτόνομη οργανική μσκ	Willaert (1480-~1562), de Rore, A. Gabrieli (1510-86), G. Gabrieli (1557-1612),
	Ισπανία			• Θρησκευτική μσκ • Κοσμική μσκ: vilancinos, estrambotos, romances:	Escobar, Morales (~1500-1553), Guerrero, de Victoria (1548-1611), Pujol (1573-1626)
	Αγγλία			• Θρησκευτική μσκ: Λειτουργίες κτλ. (Αγγλικανική Εκκλησία): anthems, canticals • Κοσμική μσκ: English Madrigal, Song, Ayres, μσκ για virginal	Byrd (1542-1603), Morley (1557-1603), Dowland (1562-1625), Weelkes (1570-1623), Tomkins (1573-1556), Wilby (1574-1683), Gibbons (1583-1625)
	Εισαγωγή στο Baroque				G. Gabrieli, Sweelinck, Marenzio, Monteverdi

1600-1750	Μπαροκ (Εποχή του συνεχούς βάσιμου, Εποχή του ύφους Concertante)	Ιταλικής προέλευσης (αρχιτεκτονική [Ρώμη], ζωγραφική [Βενετία] ) • Τυποποιημένη απεικόνιση συναισθημάτων • Ο άνθρωπος μέρος του συνόλου και όχι άτομο • Μουσικός συμβολισμός / εξωμουσικά στοιχεία στην μσκ. • Αναπαράσταση του πάθους και των ψυχικών καταστάσεων • Θεωρία της Αρμονίας των Σφαιρών • Συγκερασμός [Werckmeister]
1600-1620	Πρώιμο Baroque	• Όπερα (Φλωρεντία, Ρώμη, Βενετία, Νάπολι/ Opera Seria/Buffa, Comédie-Ballet/ Pastorale/Tragédie Lyrique/ Opéra-Ballet, Opéra Comique/ Masque/ Antimasque/ Ballad Opera/ Schuldrama/ Γερμανική Όπερα) Ορατόριο (Latino, Volgare, Baroque Ορατόριο)	Sweelinck (1562-1621), Praetorius (1571-1621), Frescobaldi (1583-1643), Schütz (1585-1672), Schein (1586-1630), de Chambonnières (1601-1672), Cavalli (1602-1674), Carissimi (1605-1674)
1620-1680	Περίοδος Ακμής	• Θρησκευτική μσκ: Λειτουργία, Motet, Λειτουργία-Καντάτα, Cantata, Choral, Historien, • Κοσμική μσκ: Μσκ για πληκτροφόρα, λαούτο, έγχορδα/ trio-sonata, sonata da chiessa, sonata da camera/ μσκ για ενόργανα σύνολα/	Froberger (1616-1667), Lully (1632-1687), Krieger (1634-1666), Buxtehude (1637-1707), Corelli (1653-1713), A.Scarlatti (1660-1725), Purcell (1659-1695), Couperin (1668-1733),
1680-~1750	Ύστερο Baroque	Ορχήστρα, Suita, Ouvertura (Γαλλ./Ιταλ), Concerto Grosso, Solo Concerto	Vivaldi (1678-1741), Rameau (1683-1764), Bach (1685-1750), Händel (1685-1759)

1730-1760	Προκλασικισμος (ύφος Galante)	Αντιπαράθεση στο Baroque	Telemann (1681-1767), D.Scarlatti (1685-1757)
1760-1780	Πρωιμος Κλασικισμος (Αισθαντικό/Αισθηματικό Ύφος)	Σχολή του Mannheim	C.P.E Bach (1714-1785), Stamitz (1717-1757)

1780-1820

Ωριμη Κλασικη Περιοδος

Τελειότητα στην γραφή, υψηλό ανθρωπιστικό περιεχόμενο, ομορφιά, ρυθμική και αρμονική πληρότητα, ισορροπία λογικής-συναισθήματος • Όπερα (Seria/Grand/Grosse, Buffa, Opéra Comique, Επαναστατική Όπερα, Singspiel) • Θρησκευτική μσκ: Ορατόριο(ιταλ, γερμ) Λειτουργία, Motet, • Κοσμική μσκ: μσκ για solo όργανα(sonata, variation, fantasia), Μσκ Δωματίου (Trio, Quarteto, Quinteto, κτλ), Μσκ για Ορχήστρα(Sinfonia, Ouvertura, Serenata, Divertimento), Solo Concerto

Haydn (1732-1782), Mozart (1756-1791), Beethoven (1770-1827), Grétry (1741-1813), Weber (1786-1826)

1800-1890	Ρομαντισμος	Υποκειμενικότητα, Ελευθερία, Αδελφικότητα, Αγάπη στον συνάνθρωπο, Ηχόχρωμα (timbre), Ιστορικισμός..
1800-1830	Πρώιμος	• Όπερα Ιταλ (Βερισμός[τέλος 19ου] Γαλλ (Grand, Λυρικό δράμα, Comique [ρεαλισμός], οπερέτα),	Beethoven, Weber, Schubert (1797-1828), Rossini (1792-1868)
1830-1850	Μέσος	Γερμ (Ρομαντική, Κωμική [οπερέτα], Μουσικό δράμα Wagner [Bayreuth]), Εθνική Όπερα • Θρησκευτική μσκ: Ορατόριο, Λειτουργία Motet, Καικιλιανισμός (αναβίωση Palestrina) • Τραγούδι: Λαϊκό, Έντεχνο (arietta, cavatina, solo cantata, ode κτλ), Lied, Χορωδιακό • Μσκ για πιάνο: (Sonata, αυτοσχεδιαστικού χαρακτήρα κομμάτια, λυρικά κομμάτια, Etude, Rapsodia, κτλ)	Berlioz (1803-1869), Mendelssohn (1809-1847), Chopin (1810-1849), Schumann (1810-1856)
1850-1890	Ύστερος	• Μσκ Δωματίου: διάφοροι οργ. Συνδυασμοί •Μσκ για ορχήστρα: Sinfonia, Προγραμματική Συμφωνία(Berlioz), Συμφωνικό ποίημα(Liszt), Ouvertura, Ορχ. Σουίτα, Μουσική Μπαλέτου, Solo Concerto (πιάνο, βιολί, τσέλο, κτλ)	Liszt (1811-1886), Wagner (1813-1883), Verdi (1813-1901), Franck (1822-1890), Bruckner (1824-1896), Brahms (1833-1897), Saint-Saëns(1835-1921), Tchaikovsky(1840-1893)

τέλη 19ου αι. – αρχές 20ου αι.	Εθνικες Σχολες Αναπτύσσεται η εθνική και πολιτική συνείδηση των χωρών. Ενδιαφέρον για τις τοπικές παραδόσεις και τα εθνικά στοιχεία.	ΔΑΝΙΑ	Gade (1817-1890), Nielsen (1865-1931)
		ΕΛΛΑΔΑ	Λαμπελέτ (1875-1945), Λαυράγκας (1860-1941) Καλομοίρης (1883-1962)
		ΙΣΠΑΝΙΑ	Pedrell (1841-1922), Albeniz (1860-1909) Granados (1868-1916), Falla (1876-1946)
		ΝΟΡΒΗΓΙΑ	Grieg (1843-1907), Sinding (1856-1941)
		ΟΥΓΓΑΡΙΑ	Elker
		ΠΟΛΩΝΙΑ	Elsner (1769-1854) , Kurpinsky (1785-1857), Moniuszko (1819-1872)
		ΡΟΥΜΑΝΙΑ	Enescu (1881-1955)
		ΡΩΣΙΑ	Glinka (1804-1857), Balakirev (1837-1910), Cui (1835-1918) Borodin (1834-1887), Moussorgsky (1839-1881), Rimsky-Korsakov(1884-1908), Tcherepnin (1873-1945)
		ΣΟΥΗΔΙΑ	Hallen (1846-1925), Alfven (1872-1960)
		ΤΣΕΧ/ΚΙΑ	Smetana (1824-1884), Dvorak (1841-1904), Janacek (1854-1928)
		ΦΙΛΑΝΔΙΑ	Sibelius (1865-1957)

1890-1914

Αλλαγη του Αιωνα (νέες τάσεις)

Σταδιακή απομάκρυνση από την τονικότητα. Νέα μουσικά συστήματα, νέες μουσικές θεωρίες και αντιλήψεις.

Puccini (1858-1924), Mahler (1860-1911), Debussy (1862-1918), Strauss (1864-1949), Schönberg (1874-1981), Ravel (1875-1937), Stravinsky (1882-1971)

Το αρχείο σε μορφή PDF μπορείτε να κατεβάσετε από εδώ.

Ταχύτητες

Φως και Νερό

“Ίσως το φως θα ΄ναι μια νέα τυραννία. / Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει”, έγραφε ο ποιητής, αλλά νομίζω ότι το “νερό” θα είναι χειρότερη τυραννία… Ένα βακτήριο να βρεθεί, στον Άρη ή στον Πλούτωνα, έστω και απολιθωμένο, θα κλονίσει θρησκευτικές πεποιθήσεις αιώνων. Το πρόβλημα του Θεού όμως, θα παραμείνει βασανιστικά άλυτο, δεν έχουμε μάθει ακόμη να χειριζόμαστε ποσότητες που απειρίζονται.

Ενδιαφέρουσα είναι η στάση της Καθολικής Εκκλησίας, που ανέκαθεν έδειχνε ενδιαφέρον για τέτοιου είδους θέματα (με τον έναν ή τον άλλο τρόπο…). Καρδινάλιος του Βατικανού δήλωσε ότι είναι έτοιμος να βαπτίσει εξωγήινους. Αν δεν είναι αστείο, φαντάζομαι ότι θα επεξεργάζονται μια νέα επεκταμένη δογματική.

Μικρές Ιστορίες 33: Μικρή Ιστορία του Τέλους του Κόσμου

Η Αποκάλυψη του Ιωάννη, από τότε που γράφτηκε μέχρι τις ημέρες του FB,  πλούτισε και έκανε διάσημους πολλούς.

Ο κόμης φον Ιγκελχαϊμ στις 20 Φεβρουαρίου του 1524 είχε έτοιμη μια τριώροφη κιβωτό για να σωθεί αυτός και οι δικοί του από το Τέλος. Χιλιάδες άνθρωποι πούλησαν τα υπάρχοντά τους και όσοι δεν χώραγαν στην Κιβωτό έτρεξαν να βρουν μια τρύπα να κρυφτούν. Την Ημέρα της Κρίσεως έπεσε ψιλόβροχο... Ο φόβος έγινε θυμός κι ο κόμης λιθοβολήθηκε, αντίθετα σήμερα, ειδησεογραφικοί ιστότοποι και facebookers συνεχίζουν ακάθεκτοι.

Το 1648, ο Sabbatai Zevi, πλούσιος Εβραίος από τη Σμύρνη, αυτοανακηρύχθηκε Μεσσίας και προέβλεψε το Τέλος για την Άνοιξη του 1966. Τα νέα διαδόθηκαν σε όλη την Ευρώπη. Για να γράφω τώρα, το Τέλος δεν ήρθε και ο Μεγάλος Βεζίρης της Κωνσταντινούπολης τον φυλάκισε και ήταν έτοιμος να τον εκτελέσει. Σαν σύγχρονος πολιτικός, έβαλε τουρμπάνι, ασπάστηκε το Ισλάμ και την έκανε.

Τον Αρμαγγεδώνα, όπως και μετά τις εκλογές του περασμένου Ιανουαρίου, περίμενε και ο William Miller το 1843. Δημιουργήθηκε ένα μεγάλο κίνημα, οι Μιλερίτες. Ήρθε και πέρασε κι αυτή η χρονιά, το Τέλος πάλι ασυνεπές στο ραντεβού του, οι Μιλερίτες διασπάστηκαν και ακόμη και σήμερα ασκούν μεγάλη θρησκευτική επιρροή στις ΗΠΑ και αλλού. Η Εκκλησία των Αντβεντιστών αριθμεί περίπου τα 14 εκατομμύρια μέλη.

Ο μιλερίτης Charles Taze Russel έκανε την μαντεψιά για το 1874, δεν έκατσε το πήγε στο 1914, το 1916 ήρθε το τέλος για τον ίδιο. Οι πιστοί του Russel μετονομάστηκαν αργότερα σε Μάρτυρες του Ιεχωβά, 6 εκατομμύρια περίπου ψυχές.

Οι αποσχίσεις συνεχίζονταν και φτάνουμε στα Παιδιά του Θεού το 1993 και τα τραγικά γεγονότα που ακολούθησαν όπου το κοινόβιό τους και 76 μέλη της οργάνωσης έγιναν παρανάλωμα του πυρός.

Σήμερα τα χαράματα στο λιμάνι του Πειραιά ήμουν εγώ και κάτι φορτηγατζήδες. Εκείνοι περίμεναν το Blue Star, εγώ το Red Super Moon και το Τέλος του Κόσμου. Έμεινα με τη φωτογραφική στο χέρι, απατήθηκα και στα δύο ραντεβού μου, από τη μια η συννεφιά, από την άλλη οι λάθος υπολογισμοί αιδεσιμότατων και καταστροφολάγνων. Απογοητευμένος γύρισα σπίτι και έφτιαξα ένα δικό μου Τέλος...

Σημ. Οι πληροφορίες για την Ιστορία του Τέλους του Κόσμου προέρχονται από το βιβλίο του Michio Kaku, Η Φυσική του Ανέφικτου, εκδ. ΑΒΓΟ.

146 π.Χ.

Η Ευρώπη είναι ένα ρούχο που δεν μας ταιριάζει. Από την απελευθέρωση και μετά το φαρδαίνουμε και το στενεύουμε κατά πως παχαίνουμε ή αδυνατίζουμε. Από τις πολλές μεταποιήσεις δεν θύμιζε πια σε τίποτα τα πλουμιστά φορέματα των Ευρωπαίων όταν χόρευαν τα μενουέτα και τις ζίγκες τους. Τώρα το ρούχο έγινε μεσαιωνική σιδερένια πανοπλία. Δεν φαρδαίνει, δεν στενεύει.

Η Ελλάδα δεν ανήκει στην Δύση ούτε στην Ανατολή, είναι κάτι διαφορετικό, ούτε καλύτερο ούτε χειρότερο. Αυτό το διαφορετικό όμως, τον κρυμμένο και ξεχασμένο καλό μας εαυτό, δεν ψάξαμε να το βρούμε, δεν το καλλιεργήσαμε και δεν το βιώσαμε και φτάσαμε με δανεικά ρούχα να πορευόμαστε στο άγνωστο.

Ίσως καλύτερα γυμνός, παρά να φοράς ρούχα που δεν σου πρέπουν...

Μικρές Ιστορίες 32: Μανή, Θεκέλ, Φάρες / Ένα Πολιτικό Σχόλιο

Ο βασιλιάς της Βαβυλώνας Βαλτάσαρ, γιος του Ναβουχοδονόσορα, παρέθεσε δείπνο στους μεγιστάνες, στις παλλακίδες και τις γυναίκες του. Στο τραπέζι υπήρχε άφθονο κρασί και κάποια στιγμή ο μεθυσμένος Βαλτάσαρ εξέφρασε την επιθυμία να το πιουν με τα ιερά χρυσά και αργυρά σκεύη, λάφυρα του πατέρα του, από τον ναό του Σολομώντα. Έπιναν λοιπόν το κρασί και δόξαζαν τους θεούς των, τους χρυσούς και αργυρούς, τους χάλκινους και σιδερένιους, τους ξύλινους και τους λίθινους. Αίφνης, μέσα στο κέφι και τη παραζάλη, βλέπουν τα δάκτυλα ενός ανθρώπινου χεριού να γράφουν κάτι επάνω στο αμμοκονίαμα του τοίχου του βασιλικού ανακτόρου. Η γραφή ήταν άγνωστη. Τότε το πρόσωπου του βασιλιά αλλοιώθηκε από το φόβο, η μέση του σα να διαλύθηκε και τα γόνατα του έτρεμαν, τα πόδια του κτύπαγαν το ένα πάνω στ' άλλο. Αμέσως έστειλε να φωνάξουν τους Χαλδαίους σοφούς, μάγους κι αστρολόγους να ερμηνεύσουν τη γραφή. Μπαινόβγαιναν οι σοφοί, νόημα δεν έβγαζαν. Ο βασιλιάς ταράχτηκε ακόμη περισσότερο.

Πάνω στην ώρα μπαίνει η βασιλομήτωρ στην αίθουσα του συμποσίου και λέει στον βασιλιά:
- Μην ταράζεσαι, ησύχασε. Στο βασίλειό σου υπάρχει ένας άνθρωπος με σύνεση και εγρήγορση, κάποιος που το πνεύμα του Θεού κατοικεί εντός του, και που ο πατέρας σου τον όρισε εξορκιστή των μάγων και αστρολόγων. Αυτός είναι ο Δανιήλ, ο διοικητής της Βαβυλώνας.

Οδήγησαν τον Δανιήλ μπροστά στον βασιλιά, κι αυτός του λέει:
- Συ είσαι ο Δανιήλ, ένας από τους Ιουδαίους αιχμαλώτους, που έφερε ο πατέρας μου εδώ; Αν μου διαβάσεις αυτή τη γραφή στο τοίχο, θα σε ντύσω με βασιλική πορφύρα, θα σου φορέσω χρυσό περιδέραιο και θα σε ανακηρύξω τρίτο άρχοντα στο βασίλειό μου".

Ο Δανιήλ του λέει:
- Κράτησε, βασιλιά μου, τα δώρα σου και άκου προσεκτικά τι θα σου πω. Ο αληθινός Θεός, που τώρα με φωτίζει να σου πω αυτά τα λόγια, έκαμε τον πατέρα σου μεγάλο βασιλιά και του χάρισε πλούτο και δύναμη και δόξα. Όταν όμως η καρδιά του έγινε σκληρή και περήφανη έχασε το βασιλικό θρόνο, οι δικοί του οι άνθρωποι τον καταδίωξαν και ζούσε σαν άγριο θηρίο στις ερημιές, μέχρι την ώρα που πίστεψε στον αληθινό Θεό. Εσύ, ο γιος εκείνου που όλα αυτά τα γνώριζες, δεν ταπεινώθηκες μπροστά στον Θεό. Λάτρεψες τους ξύλινους, τους σιδερένιους, τους πέτρινους θεούς κι αρνήθηκες τον μόνο αληθινό Θεό. Μάλιστα διέπραξες και μια φοβερή αμαρτία. Διέταξες να φέρουν στο τραπέζι σου τα σκεύη του Ναού για να πιεις εσύ κι οι καλεσμένοι σου κρασί. Γι’ αυτό τον λόγο έστειλε ο Θεός αυτό το χέρι να γράψει τα φοβερά λόγια:
“Μανή”, μέτρησε ο Θεός τη βασιλεία σου και την τελείωσε.
“Θεκέλ”, σε ζύγισε και βρέθηκες ελλιπής.
“Φάρες”, διαιρέθηκε η βασιλεία σου και δόθηκε στους Μήδους και τους Πέρσες.

Την ίδια νύχτα σκοτώθηκε από τους Μήδους, που κατέλαβαν τη Βαβυλώνα σχεδόν αμαχητί, και τη βασιλεία του την πήρε ο Δαρείος, εξήντα δύο χρονών τότε.

(Δανιήλ, 5.1 - 5.31)

Περί Φροντιστηρίων και ΦΠΑ

Δεν έχω σχέση με την λεγόμενη παραπαιδεία των φροντιστηρίων Μέσης Εκπαίδευσης. Με αφορμή όμως το 23% ΦΠΑ διαβάζω λίβελους γι' αυτήν την τεσσαρακονταετή μάστιγα... “Υπεράσπιση της παραπαιδείας στο όνομα του ΦΠΑ”. Δεν νιώθω επαρκής για να σχολιάσω πολιτικά και θεσμικά το θέμα, θα ήθελα όμως να κάνω μια ιστορική αναφορά για τους “φροντιστηριάδες”: ανάμεσά τους υπήρξαν μερικές από τις πιο φωτισμένες, καταρτισμένες, ενημερωμένες και αν όχι “παιδευτικές”, τουλάχιστον “εκπαιδευτικές” προσωπικότητες (κι ο σκύλος “εκπαιδεύεται”, “παιδεύεται” όμως μόνον ο άνθρωπος).

Κάλυψαν ένα κενό ανεπαρκών ή αδιάφορων δημόσιων εκπαιδευτικών, πρόβλημα που δημιούργησαν και διατήρησαν τα πολιτικά κόμματα εν τω συνόλω τους. Συνέγραψαν πληθώρα εγχειριδίων και βοηθημάτων, απ' όσο μπορώ να κρίνω, εφάμιλλων ή και ανώτερων αντίστοιχων ξενόγλωσσων, π.χ. οι αριστουργηματικές Γεωμετρίες των Ιωαννίδη και Κανέλλου (και σε έκδοση ΟΕΔΒ), οι Γεωμετρικές Κατασκευές του Δημητρίου, η τρίτομη Άλγεβρα του Ζουρνά, τα Πολυώνυμα του Καζαντζή, η Χημεία του Μανωλκίδη, η σειρά Ασκήσεων του Τόγκα και τόσα άλλα... Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης η εκτίμηση και ο σεβασμός που νιώθουν οι παλιοί μαθητές γι' αυτούς τους Δασκάλους, μπορείτε να το διαπιστώσετε στο διαδίκτυο σε ιστότοπους αφιερωμένους στο θέμα. Άραγε δεν θα έπρεπε να τιμηθούν ή έστω να μνημονευθούν αυτοί οι Δάσκαλοι για την προσφορά τους, έστω στην [εκ]παίδευση; Υποθέτω, διότι δεν τους γνώρισα, ότι λαμπροί επιστήμονες σαν τον Ιωαννίδη και τον Κανέλλο θα δίδασκαν, έστω και έμμεσα, ήθος.

Σε καμία περίπτωση δεν λέω ότι πρέπει να διατηρηθεί αυτό το καθεστώς. Συγκεκριμένα αίτια του παρελθόντος οδήγησαν σε αποτελέσματα, που όμως πολλές τα κρίνουμε χωρίς να τα γνωρίζουμε σε όλες τους τις διαστάσεις.

E

Ευκλείδειος Γεωμετρία

Ευκλείδειος Γεωμετρία: ίσως ό,τι πιο κοντά στην Απόλυτη Αλήθεια και Ομορφιά. Η Μουσική εμπεριέχει το συναίσθημα, είναι μια σκάλα πιο κάτω. Είναι παρήγορο να ξέρεις ότι ένας πολιτισμός που έχει συλλάβει την έννοια του επιπέδου, έστω κι αν βρίσκεται έτη φωτός μακριά, θα συμφωνεί ότι το άθροισμα το γωνιών ενός τριγώνου είναι 180°.

Οι πρώτες φωνίτσες

Αυτές οι πρώτες φωνίτσες, που δεν είναι κλάμα, δεν είναι γκρίνια, ένα “εεε”, έμα “οοο”. Είναι ενσυνείδητες δηλώσεις ενός Εγώ, που για πρώτη φορά αναζητά μια θέση στο χώρο και στο χρόνο, τις στέλνει για πρώτη φορά το μυαλό στο λαρύγγι κι από ᾽κει ξεχύνονται στον αέρα, ήμουν αστρόσκονη και θα ξαναγίνω, τώρα όμως είμαι Εδώ στο Τώρα και το ξέρω!

Ο Μπράμς παίζει Μπράμς

Στη Βιέννη του 1889 ένας αντιπρόσωπος του Θωμά Έντισον παρουσιάζει στον πενηνταεξάχρονο Μπράμς τη νέα εφεύρεση του φωνόγραφου κι αυτός ενθουσιασμένος παίζει έναν από τους Ουγγρικούς Χορούς του στο “χωνί”. Ο δίσκος είναι κατεστραμμένος από την πολλή χρήση και μετά βίας διακρίνεται κάποιος ήχος μέσα από τον θόρυβο, εντούτοις πρόκειται για την πιο παλιά ηχογράφηση συνθέτη που παίζει μουσική του.

Η Charlene κι ο Χάρων

Ο Χάρων, ένας από τους πέντε (;) δορυφόρους τους Πλούτωνα ανακαλύφθηκε το 1978 από τον αστρονόμο James Christy. Του δόθηκε το προσωρινό όνομα S/1978 P 1. O Christy πρότεινε το όνομα Charon, όχι με βάση την πρακτική να δίνονται ονόματα από την Ελληνική Μυθολογία στους πλανήτες και τους δορυφόρους τους, αλλά επειδή την γυναίκα του την έλεγαν “Charlene” και την φώναζε χαϊδευτικά “Char”. Άλλοι αστρονόμοι πρότειναν το “Περσεφόνη”, αλλά τελικά επικράτησε το Charon, το οποίο από τύχη (;) είναι ο δικός μας πορθμέας του Άδη. Για την προφορά του στα αγγλικά υπάρχει επίσης διχογνωμία, άλλοι τον προφέρουν “κάρον” και άλλοι “σάρον”.

Στην φωτό μια εικαστική απεικόνιση του Πλούτωνα με τον Χάροντα από το πρόγραμμα Cosmographia (αντικατέστησα όμως τον Πλούτωνα με την τελευταία φωτογραφία του από το New Horizons). Παρατηρήστε ότι το βαρύκεντρο των δύο σωμάτων βρίσκεται εκτός του Πλούτωνα!

Δέκα Σημαντικά Έργα του 20ού αι.

Στις αρχές του 2000 σε μια συνέντευξη που έδωσε ο Boulez στον John Schaefer στο Soundcheck ρωτήθηκε ποια κατά τη γνώμη του ήταν τα σπουδαιότερα έργα του 20ού αι. Επέλεξε τα εξής (το πλήρες άρθρο εδώ):

I. Edgard Varèse, Ameriques

II. Alban Berg, Three Pieces for Orchestra, op.6

III. Igor Stravinsky, The Rite of Spring

IV. Béla Bartók, Music for Strings, Percussion, and Celesta

V. Anton Webern, Six Pieces for Orchestra

VI. Luciano Berio, Sinfonia

VII. Karlheinz Stockhausen, Gruppen

VIII. Gustav Mahler, Symphony No. 6

IX. Arnold Schönberg, Erwartung

X. Pierre Boulez, Repons

Άξιο παρατήρησης ότι ο κατάλογος δεν περιλαμβάνει έργο του δασκάλου του Messiaen, ούτε βέβαια του Ξενάκη (έτσι κι αλλιώς δεν ήταν και οι καλύτεροι φίλοι). Πρόκειται μάλλον για ένα κατάλογο των σπουδαιότερων έργων του πρώτου μισού του 20ού αι., παρά ολόκληρου. Εξάλλου είναι πολύ δύσκολο να περιορίσεις σε δέκα τα πιο σημαντικά έργα ενός αιώνα με τόσο ριζικά διαφορετικές αισθητικά και τεχνικά κατευθύνσεις.

Tan Dun: Υδάτινο Πάθος

Σελίδες από την παρτιτούρα του έργου του Tan Dun, Water Passion, από το κατά Ματθαίο Ευαγγέλιο, για σολίστες, χορωδία και ενόργανο σύνολο (1999-2000)

Ο Liszt με τους Μαθητές του, 1885

Μπροστινή σειρά, από αριστερά προς τα δεξιά: Saul Liebling, Alexander Ilyich Siloti (πρώτος ξάδελφος του Rachmaninov), Arthur Friedheim, Emil von Sauer, Alfred Reisenauer και ο Alexander Gottschaig.

Πίσω σειρά, από αριστερά προς τα δεξιά: Moritz Rosenthal, Victoria Drewing, Mele Paramanoff, Franz Liszt, Annette Hempel Friedheim (η μητέρα του Arthur) και ο Hugo Mansfeld.

Σχολική Φούγκα ΙΙΙ: Dubois | Φούγκα σε Ντο μείζονα

Το PDF με την Παρτιτούρα την Ανάλυση και τις Παρατηρήσεις μπορείτε να κατεβάσετε από εδώ.

Μια φούγκα του συνθέτη, οργανίστα και Δασκάλου François-Clément Théodore Dubois (1837-1924). Τα εγχειρίδιά του Traité d'harmonie théorique et pratique (1921?) και Traité de contrepoint et de fugue υπήρξαν για πολλά χρόνια σημείο αναφοράς για την ελληνική μουσική εκπαίδευση και αντιγράφτηκαν, δημιουργικά και μη, κατά κόρον. Ίσως θα έπρεπε, εκείνη την εποχή, να είχε γίνει επίσης γνωστό και το αγγλικό σύστημα Αρμονίας-Αντίστιξης-Φούγκας, των Ebenezer Prout, George Oldroyd, κ.α.

Σχόλια - Παρατηρήσεις
• Το Θέμα (S) της φούγκας:

- Το “απαγορευμένο” διάστημα 7μ στο 1ο μέτρο (B2-A3) πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μετατόπιση κατά οκτάβα (octave displacement).

• Το Θέμα (S) της φούγκας με την Απάντησή του (A):

- O Dubois απαντά πραγματικά στην κεφαλή του θέματος, παρόλο του η 1η μελωδική βαθμίδα οδηγείται μέσω της 7ης στην 5η (3ος χρόνος). Θεωρεί ότι η 7η και η 5η μελωδική βαθμίδα είναι μέρος μιας διαδοχής (C-B-A-G-F-E) και ως εκ τούτου λαμβάνονται στην Τονική (Τ).
- To Θέμα (S) τελειώνει στην 7η μελωδική βαθμίδα, άρα μετατρέπει στην δεσπόζουσα (D). Η μεταλλαγή γίνεται στο 2ο μισό του 3ου χρόνου του 3ου μέτρου.

• Η στοιχειώδης εναρμόνιση του Θέματος (S) με βάση το Αντίθεμα (CS) του Dubois:


• Το Θέμα (S) με το Αντίθεμα (CS) του:


• Το Θέμα (S) στον σχετικό ελάσσονα τρόπο:

- Παρατηρείστε ότι το θέμα στο μείζονα τρόπο τελειώνει στην 7η μελωδική βαθμίδα (προσαγωγέας), κατά την μεταφορά του στον ελάσσονα τελειώνει στην 7η αναλλοίωτη μελωδική βαθμίδα (του φυσικού ελάσσονα / υποτονική).

• Όλα τα stretti της φούγκας γίνονται με το θέμα και την απάντηση της κύριας τονικότητας.

Σχολική Φούγκα ΙΙ: Koechlin | Φούγκα σε Ρε μείζονα

Ο Charles Louis Eugène Koechlin (1867-1950) ήταν Γάλλος συνθέτης, καθηγητής μουσικής και συγγραφέας μουσικών εγχειριδίων. Αριστερός στις απόψεις, αγαπούσε την μεσαιωνική μουσική, τους κινηματογραφικούς σταρ (είχε ερωτευθεί παράφορα την Lilian Harvey), ήταν ερασιτέχνης φωτογράφος και αστρονόμος.

Φούγκα σπούδασε με τον Gedalge και αργότερα δίδαξε στο Ωδείο του Παρισίου ως βοηθός του Fauré. Ποτέ δεν έγινε τακτικός καθηγητής στο Ωδείο. Ιδιαίτερα παραγωγικός ως συνθέτης, με δικό του ύφος, κοντά στον Ραβέλ, ενδιαφέρθηκε και για την ατονική μουσική και ειδικότερα τις νεοτεριστικές για την εποχή τεχνικές του Schoenberg. Ανάμεσα σε άλλα, έγραψε και ένα ιδιαίτερα σημαντικό τετράτομο εγχειρίδιο ενορχήστρωσης.

Ο Δημήτρης Μυράτ έχει ηχογραφήσει την Επτά Αστέρων Συμφωνία του (Charles Koechlin - Monte-Carlo Philharmonic Orchestra* / Alexandre Myrat ‎– The Seven Stars Symphony / Ballade, Angel Records ‎– DS-37940).

*

Η φούγκα που ακολουθεί προέρχεται από το “Traitè de la Fugue” του Gedalge. Στο PDF (μπορείτε να το κατεβάσετε από εδώ) και στο video έχω σημειώσει την μορφολογική ανάλυση. Συμβουλευτείτε το παρακάτω υπόμνημα για τα σύμβολα της ανάλυσης.

Παρασκευή / Αφροδίτη

Η Νορβηγική θεά που αντιστοιχεί στην δική μας Αφροδίτη και στην ρωμαϊκή Venus, ήταν η Frigga και η νορβηγική ονομασία του ομώνυμου πλανήτη είναι Friggjarsrjarna (το αστέρι της Αφροδίτης). Friday στην αγγλική σημαίνει η "ημέρα της  Frigga / Αφροδίτης" κατά το λατινικό "dies Veneris". Στην γαλλική "Vendredi", στην ισπανική "Viernes" και στην ιταλική "Venerdi".
Στην φωτό, μια ιριδίζουσα Αφροδίτη στον ρυπαρό Αττικό ουρανό, ο δικός  της πάντως ουρανός είναι απείρως πιο ρυπαρός και τραγικά θανατερός.

Gould: Η Ζωή Μετά

"I have had all my life a tremendously strong sense that, indeed, there is a hereafter. […] On the other hand, I don’t have any objective images to build around my notion of a hereafter, and I recognize that it’s a great temptation to formulate a comforting theory of eternal life, so as to reconcile one’s self to the inevitability of death. But I’d like to think that’s not what I’m doing; I’d like to think that I’m not employing it as a deliberate self-reassuring process. For me, it intuitively seems right; I’ve never had to work at convincing myself about the likelihood of a life hereafter. It is simply something that appears to me infinitely more plausible than its opposite, which would be oblivion.”

Hello, World