Τετάρτη 10 Σεπτεμβρίου 2008

Μετακόμιση ΙV: Σχολικά Βοηθήματα Γεωμετρίας

Ευτύχησα καθ’ όλη τη διάρκεια των σπουδών μου σε γυμνάσιο και λύκειο στην Ιωνείδιο του Πειραιά να έχω εξαίρετους καθηγητές μαθηματικών, ιδιαιτέρως τον κ. Α. Βαρδάκη, δεινό γεωμέτρη και άνθρωπο με αρχές και πειθαρχία, πρότυπο στα εφηβικά μου χρόνια. Δεν θα ισχυριστώ ότι ήμουν καλός στη γεωμετρία λόγω εξωραϊσμού της μνήμης, το σίγουρο όμως είναι ότι την αγαπούσα και την αγαπώ και κάπως τα κατάφερνα τότε.
Για να μπορέσει κανείς εκείνα τα χρόνια να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του μαθήματος έπρεπε να συμβουλεύεται διάφορα εξωσχολικά βοηθήματα. Φυλλομετρώντας τα σήμερα – έχοντας αρκετά bad clusters επί του θέματος στον αποθηκευτικό μου χώρο με βάση τον άνθρακα είναι η αλήθεια – διαπιστώνω μια υψηλή ποιότητα και στο περιεχόμενο και στην παιδαγωγική παρουσίαση. Τα σημερινά βιβλία του είδους είναι πιο χρωματιστά, με εικονίτσες, με πινακάκια πιθανώς και με ένα CD-Rom στο οπισθόφυλλο. Τη Γεωμετρία τη φαντάζομαι όμως σοβαρή, πειθαρχημένη, ολιγόλογη και σχεδόν καθαρευουσιάνα, μαυροφορούσα, ή καλλίτερα ρασοφορούσα (πάντα θαύμαζα τους Ιησουίτες).
Τα βιβλία που θα παρουσιάσω δεν τα επανανακάλυψα κατά τη μετακόμιση, είναι από τα πιο αγαπημένα μου και σε περίοπτη θέση στη βιβλιοθήκη μου, δράττομαι όμως της ευκαιρίας να σαρώσω τα εξώφυλλα τους και να σας τα παρουσιάσω.

*
Πρώτη και καλλίτερη η Επίπεδος Ευκλείδειος Γεωμετρία του Σπ. Γ. Κανέλλου, έκδοση Παπαδημητρόπουλου, Αθήναι 1973. Αντιγράφω τον Πρόλογο της Α΄ Έκδοσης του 1970:
Μόλις κατά το πρώτον ήμισυ του 20ου αιώνος έλαβεν μίαν τελειωτέραν Μαθηματικήν θεμελίωσιν το πρώτο επιστημονικόν βιβλίον το οποίο εγνώρισεν η Ανθρωπότης: η Γεωμετρία του Ευκλείδου, η περιλαμβανομένη εις το έργον αυτού «Στοιχεία». Το έργον τούτο, εις το οποίον περιέλαβεν και τα Μαθηματικά επιτεύγματα τν προγενεστέρων του, παρουσίασεν ο Ευκλείδης περί το 300 π.Χ εν Αλεξανδρεία και αποτελεί μέχρι σήμερον την πηγήν των βασικών Γεωμετρικών γνώσεων.
Εις το παρόν βιβλίον προσεπαθήσαμεν, βασιζόμενοι εις νεωτέρας απόψεις, να παρουσιάσωμεν την Ευκλείδειον Γεωμετρίαν ως ένα Μαθηματικόν κλάδον, καλώς θεμελιωμένον και εις την σύγχρονον νοοτροπίαν της Μαθηματικής ανταποκρινόμενον. Εν τω πλαισίω της προσπαθείας ταύτης, προσεπαθήσαμεν και νεωτέρας θεωρίας επί της Ευκλειδείου Γεωμετρίας και - το κυριώτερον – επεδιώξαμεν να οικοδομήσωμεν την Γεωμετρίαν αναχωρούντες από ένα ωρισμένον πλήθος αξιωμάτων.
ΑΘΗΝΑΙ, ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 1970
Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΥΣ
Δύναμις Σημείου ως προς Κύκλον – Ριζικοί Άξονες

*

Φαντάζομαι ότι οι Trul και Klapaucius θα εκτιμούσαν βαθύτατα αυτό το δυσκολότατο αλλά και πληρέστατο βιβλίο γεωμετρικών κατασκευών: Μέθοδοι Επιλύσεως Γεωμετρικών Προβλημάτων, με 1000 Εφαρμογές και Παραδείγματα, έκδοση Gutenberg, Αθήνα 1977. Ο Αρίστος Δημητρίου είναι πολιτικός μηχανικός και κείνα τα χρόνια σε κάθε νεόδμητη πολυκατοικία υπήρχε μια επιγραφή: Τεχνικόν Γραφείον Α. Δημητρίου, Μελέτες, Κατασκευές, Ανεγέρσεις Πολυκατοικιών. Η Μέθοδος του Laisant, τα σημεία Emmerich, ριζικά κέντρα, ριζικοί άξονες, σημεία Poncelet, σημεία Petersen και πολλά άλλα κοσμούν τις τριακόσιες τόσες σελίδες του. Έχω απομνημονεύσει ένα τμήμα του Προλόγου και παραλλάσσοντας το μ’ αυτό κατηχώ (πλειστάκις φωνή εν τη ερήμω) τους μαθητές μου:
«…θάλεγα ότι όλα θα εγίνοντο πιο εύκολα και πιο προσιτά, αν αυθόρμητα νοιώθατε λίγη αγάπη για τη Γεωμετρία και τα σχήματα της. Και νάσται σίγουροι, πως αυτή η αγάπη, πολλαπλά θα σας ανταποδοθεί».
Σ’ αυτό το αυθόρμητα κολλάει όλη η μουσική εκπαίδευση, δεν διδάσκεται και δεν καλλιεργείται, ή το ‘χεις ή άστο καλλίτερα.


*



280 δρχ. αγόρασα το 1977 την Επίπεδη Γεωμετρία του Γιάννη Αθ. Ντάνη, έκδοση Gutenberg, που απευθυνόταν εις τους υποψηφίους του Ακαδημαικού Απολυτηρίου και τους μαθητάς του Λυκείου, δηλαδή εις αναγνώστας οι οποίοι προσπαθούν να καταλάβουν το κύριον περιεχόμενον ενός επιστημονικού κλάδου και την βασικήν του μεθολογίαν. Καινοτομία για ένα σχολικό βιβλίο και για την εποχή που γράφτηκε είναι η θεμελίωση της Γεωμετρίας κατά Hilbert.

Δευτέρα 8 Σεπτεμβρίου 2008

Μετακόμιση ΙIΙ: H Κρηπίς του Θ. Φωκαέως

Άλλο ένα «εύρημα» της μετακόμισης ήταν και η Κρηπίς[1] του Θεωρητικού Και Πρακτικού Της Εκκλησιαστικής Μουσικής Κατά Θεωρίαν Και Πράξιν του Θεοδώρου Φωκαέως[2], έργο του 1842, το παρόν έκδοση του 1902 παρά του εκδότου Γ. Καμπάση. Δεν θυμάμαι πότε αγόρασα το εγχειρίδιο, ούτε πόσο, ούτε από πού. Πιθανώς σήμερα να έχει κάποια αξία, ποιος ξέρει. Η ύλη χωρίζεται σε 26 κεφάλαια υπό μορφή ερωταποκρίσεων – κάτι σαν το Gradus του Fux δηλαδή, γραμμένο σε υπερκαθαρεύουσα και κάπως ασαφές στους ορισμούς των μουσικών παραμέτρων, σίγουρα δεν προοριζόταν για εγχειρίδιο αυτοδιδασκαλίας.

Το εξώφυλλο της Κρηπίδος:

Η πρώτη σελίδα του Κεφαλαίου Α':
Αντιγράφω τμήμα του πρώτου κεφαλαίου το οποίο έχει γενικότερο ενδιαφέρον. Προσέξτε τον καθαρά τεχνικό ορισμό της Μουσικής (συγκρίνετε με αυτόν), καθώς και τον πολύπλοκο ορισμό του φθόγγου.

*
ΚΡΗΠΙΣ

ΤΗΣ
ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ
ΚΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΝ ΚΑΙ ΠΡΑΞΙΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Α'
Ερώτησις. Τι είναι η Μουσική;
Απόκρισις. Η Μουσική είναι μάθησις μέλους και εκείνων όσα ακολουθούσι τριγύρω εις το μέλος.
Ε. Τι είναι το μέλος;
Α. Είναι σειρά φθόγγων, ανομοίων αλλήλοις κατά την οξύτητα και βαρύτητα, ήγουν κατά την ανάβασιν και κατάβασιν της διαδοχής, τουτ΄έστιν ότε ο εις φθόγγος διαδέχεται κατόπιν τον άλλον εις ευχαρίστησιν της ακοής.
Ε. Ποία είναι τα ακολουθούντα τριγύρω εις το μέλος;
Α. Είναι Τόνοι, Ήχοι, Συστήματα, Σχέσεις, Χρόνοι, Ρυθμοί, Αναλογίαι, Συμφωνίαι κ.τ.λ.
Ε. Τι είναι ο φθόγγος;
Α. Είναι φωνή, αποβλέπουσα εις μέλος, η οποία στέκεται εις μίαν βάσιν, όθεν και πτώσις εμμελής της φωνής λέγεται, δηλονότι η φωνή η εκ του κρουσθέντος σώματος τειναζομένη και εις την ακοήν πίπτουσα, δια την σχέσιν, την οποίαν έχει ο φθόγγος, ήγουν δια την τελειωτικήν δύναμιν, την οποία έχει εις σύστασιν του μέλους, δια τούτο άνευ σχέσεως ούτε φθόγγος γίνεται ούτε μέλος.
Ε. Εις πόσα διαιρείται η Μουσική;
A. Η Μουσική διαιρείται γενικώς εις δύο, εις Θ ε ω ρ η τ ι κ ή ν και Π ρ α κ τ ι κ ή ν.
Ε. Τι είναι η Θεωρητική;
Α. Η κατά θεωρίαν μάθησις των βασίμων ορισμών της Μουσικής.
...
*

Από το Κεφάλαιον Β', Πίνακας των Φθόγγων και των Μαρτυριών:

Από το Κεφάλαιον Γ', οι Χαρακτήρες Ποσότητος:


[1] Κρηπίς: είδος υποδήματος, γενικότερα όμως σημαίνει θεμέλιο, τα θεμέλια οικοδομήματος. Μ’ αυτήν την έννοια χρησιμοποιείται εδώ, θα μπορούσαμε να «μεταφράσουμε» τον τίτλο στα νέα ελληνικά: Θεμελιώδεις Αρχές του Θεωρητικού και Πρακτικού της Εκκλησιαστικής Μουσικής.
[2] Εδώ άρθρο του Γ. Στάθη για τον Θ. Φωκαέα.

Κυριακή 7 Σεπτεμβρίου 2008

Μετακόμιση ΙΙ: Παλιά Τετράδια

Βρίσκει κανείς πολλά όταν μετακομίζει.
Και να σου το δίλημμα: να το πετάξω ή να τα’ αφήσω; Αν το πετάξω κάνω χώρο για το καινούριο, αν τ’ αφήσω λειτουργεί σαν ένα backup της μνήμης μου.
Ένα από τα πολλά ευρήματα της μετακόμισης ήταν και κάτι παλιά τετράδια με μια ζωγραφιά στο εξώφυλλό τους, όχι τόσο παλιά, από το Δημοτικό ας πούμε, αλλά πάντως παλιά.
Βρήκα μια μέση και πιστεύω πρακτική λύση: θα τα πετάξω αφού πρώτα τα σκανάρω, θα κρατήσω την εικόνα κι όχι το ίδιο το αντικείμενο. Πλατωνική λύση:

Ίκαρος

Ο Δρόμος της Δαμασκού

Η Θεομήτωρ και το Θείον Βρέφος
(εδώ θυμήθηκα τον Π. Λεκατσά, να’ σαι καλά Μπερεκέτη)

Ο Φύλαξ Άγγελος

Το κοινό Οπισθόφυλλο των Τετραδίων
*
Το Λεξικό του Δημητράκου, η Δομή και η Grolier μου βγάλανε τα χέρια κατά τη μεταφορά. Μπήκα στον πειρασμό να τα πετάξω, δεν υπέκυψα (πέταξα όμως όλα τα τεύχη του RAM, από το Νο.4 και εντεύθεν, περιοδικά για τον Spectrum του Sinclair, τον ATARI και τέλος φάνηκα τόσο γενναίος και έτοιμος για μια νέα αρχή ώστε να πετάξω το τεύχος του Le Monde de la Musique με την αναγγελία του θανάτου του Horowitz, “Adieu Volodia”).
Για να πεισθώ ότι καλώς έπραξα και διατήρησα στη ζωή τους ογκώδεις τόμους του Λεξικού αντιγράφω το λήμμα τετράδιο (ν):
τετράδιο(ν) μτγν., μσν., νεώτ. κ. δημ. πάν το εκ τεσσάρων συνεστώς, αποτελούμενον, οίον στρατιωτικόν απόσπασμα εκ τεσσάρων ανδρών, α. εξώβιγλον: Φίλ.2,533 στρατιώτην τινά των τοις τετραδίοις φυλάκων, ΚΔ Πράξ.12,4 παροδούς τέσσαρσι τετραδίοις στρατιωτών φυλάσσειν αυτόν. Σχόλ. Όππ. Αλ.3,502 2) κ. μσν., νεώτ. κ. δημ. φύλλον περγαμηνής δεδιπλωμένον εις τέσσαρα: Συνέσ.1537 εν τετραδίω των Ιαμβείων εύρον τους δώδεκα στίχους γραφέντας, Κύριλλ. 10,68Β, Άναστ.Σιν.4Ι, Πάπ., Τζέτζ.Χιλ.9,290 λαβών δέ τι τετράδιον μέγιστον έγεγράφειν τριπαγισμοίς εν στιχισμοίς τετράδια ως δέκα πρβλ. τετράδειον / νεώτ κ. δημ. γεν. βιβλιάριον εκ συνερραμμένων φύλλων δεδιπλωμένου προς γραφήν χάρτου: τετράδιον αριθμητικής - εκθέσεων.

Σάββατο 6 Σεπτεμβρίου 2008

Μετακόμιση Ι: Το Λάθος


Κατά λάθος στη μετακόμιση μετακόμισα και τον παλιό κακό εαυτό μου. Ήλπιζα - μάταια ως απεδείχθη - σε μια clean installation.

Δευτέρα 18 Αυγούστου 2008

Πρώτοι στα τηλέφωνα

Ο αριθμός 10.123.457.689 είναι ο μικρότερος πρώτος που περιέχει όλους τους αριθμούς από το 1 μέχρι το 10. Ψάχνω τον μικρότερο πρώτο με 12 ψηφία που να περιέχει όλους τους αριθμούς από 1 μέχρι το Β στο δωδεκαδικό για να φτιάξω μία σειρά. Άσχετο με τα υπόλοιπα.

Ο Ευκλείδης δεν απέδειξε ότι οι πρώτοι είναι άπειροι, αλλά ότι δοθέντος ενός πρώτου πάντα θα υπάρχει κάποιος μεγαλύτερος πρώτος. Υπάρχει διαφορά και μάλιστα σημαντική (ενεργεία και δυνάμει άπειρο), άσχετο όμως κι αυτό με τα τηλέφωνα.

Ο αριθμός του κινητού μου τηλεφώνου είναι ο 321.367.945-οστός πρώτος, και μπήκαμε στο θέμα!

Το άθροισμα των ψηφίων του κινητού μου είναι 3 φορές ο 5-ος πρώτος, αν δε διαιρεθεί (ο αριθμός του κινητού μου) με τον αριθμό των μαθητών του Κυρίου (αριθμός που ως γνωστών ισούται με νόημα με τους άθλους του Ηρακλή, σίγουρα κάποιος θα πιστεύει κάτι τέτοιο) δίνει ένα ανάγωγο κλάσμα με αριθμητή τον ως άνω προκύψαντα πρώτο και παρονομαστή τον αριθμό που πρέπει να πολλαπλασιαστεί (ο πρώτος) για να δώσει το άθροισμα των ψηφίων του κινητού μου. Έτσι πάει.

Το σταθερό μου τηλέφωνο δεν είναι δυστυχώς πρώτος, αν όμως του αφαιρέσουμε το 1.893.700.000 (ο αριθμός αυτός προκύπτει από την απαλοιφή ενός από τα τρία ίδια ψηφία στο μέσον του αριθμού του τηλεφώνου μου έτσι ώστε ο αριθμός από 10-ψήφιος να γίνει 9-ψήφιος) προκύπτει ο 11623054-οστός και πολύ πρώτος! Παρεπιπτώντος η φυλή Protei της κεντρικής Αφρικής πιστεύει ότι οι πρώτοι είναι τα οστά των αριθμών και μάλιστα διαθέτει και μια ενορατική απόδειξη της εικασίας του Riemann ([ειρήσθω δε] ότι οι αριθμοί κατά τους Protei είναι έμβια όντα κι όχι ιδεατά κατά την πυθαγορικοπλατωνική παράδοση, τα οποία κατοικούν στον πλανήτη ΣΟΜΘΙΡΑ. Ο,τι θέλουν πιστεύουν αυτοί οι αφρικανοί, [εν παρόδω] τον Λούα-Λούα δεν έπρεπε να τον δώσουμε).

Αν το άθροισμα των πρώτων παραγόντων του αριθμού του σταθερού μου τηλεφώνου υποτετραπλασιαστεί δίνει τον 111-στο πρώτο.

Παίρνοντας διαδοχικά ανά δύο τους αριθμούς του σταθερού μου σχηματίζονται δύο πρώτοι, ο 5-ος και ο 13-ος. Όχι και τίποτα σπουδαίο, πέρα από το γεγονός ότι οι θέσεις των πρώτων είναι επίσης πρώτοι. [Αναρωτιέμαι αν οι πρώτοι που βρίσκονται σε θέσεις με πρώτο αύξοντα αριθμό (το 2, το 5, το 11, κλπ) είναι πιο «πρώτοι» από τους υπόλοιπους!]. Για το κινητό ούτε λόγος.

Το άθροισμα των λογαριασμών κινητού και σταθερού συνήθως δεν το ελέγχω για την πρωτοσύνη του λόγω μιας ελαφράς αδιαθεσίας που με καταβάλει σε τέτοιες περιπτώσεις. Η ίδια αδιαθεσία με καταβάλλει και σε πολλές άλλες περιπτώσεις. Η μακάρια ηρεμία του Βούδα θα μπορούσε να ιδωθεί σαν μια διαρκής α-διαθεσία, με την έννοια ότι δεν διέθετε την σκέψη του σε τίποτε άλλο πέραν του τίποτε άλλου.

Αυτά τα γράφω αγναντεύοντας τα παράλια της Δ. Πελοποννήσου – τα οποία γλαφυρά απεικονίζονται στον ανωτέρω γεωφυσικό χάρτη της περιοχής - και περιμένοντας να χωνέψω, την βαριά όντως, χθεσινοβραδινή παστρουμαδόπιτα (νόστιμη η άτιμη, εντούτοις, την αμαρτίαν μου εγώ γιγνώσκω και η ανομία μου ενώπιον μου εστίν δια παντός). «Η συνειδητοποίηση της αμαρτίας είναι το πρώτο και σημαντικότερο βήμα για τον αμαρτωλό, τα επόμενα και σαφώς πιο εύκολα είναι η επανάληψη της ίδιας αμαρτίας, ή η ανακάλυψη νέων» (από το Εγκόλπιο του καλού Κατηχητόπουλου, απεσύρθη πριν την έκδοση του).

Νομίζω ότι ήρθε η ώρα για μπάνιο τώρα (το τώρα της συγγραφής αυτών των σκέψεων είναι διαφορετικό από το τώρα της καταχώρησης των στο διαδίκτυο, δεδομένου του ότι εδώ, τώρα πια εκεί, δεν έχω σύνδεση στο διαδίκτυο. Εγώ αυτά τα τώρα τα βλέπω σα χάντρες περασμένες σε σκοινί, οι Τραλφαμαντοριανοί σαν δυο φέτες ψωμί του τοστ, τη μία πάνω στην άλλη).

Σημείωση: Ο Kurt Vonnegut πέθανε στις 11 Απριλίου του 2007, έτσι έπρεπε να πάει, έτσι πήγε, το ήξερε κι ο ίδιος. 1452 χρόνια περίπου πριν τη σύνθεση του πρώτου βιβλίου του Καλώς Συγκερασμένου, κάποιος, λίγο πριν πεθάνει ψιθύρισε με μεγάλη δυσκολία λόγω σοβαρότατου προβλήματος στο λαιμό του:
"Προσπαθήστε να συμφιλιώσετε το θείο που υπάρχει μέσα σας με το θείο που υπάρχει στο σύμπαν."
Έτσι θα έπρεπε να πηγαίνει!

Σάββατο 9 Αυγούστου 2008

Μορφολογία / Ανάλυση 2: MOZART Piano Sonata K.545 / I. Allegro

ΤΩι ΜΠΕΡΕΚΕΤΗι
Η Σονάτα σε Ντο Κ.545 είναι η πύλη που εισάγει στο μαγευτικό κόσμο της σονάτας κάθε νεαρό πιανίστα, αλλά και ένα προσβάσιμο και συνάμα υπέροχο κομμάτι για τον ερασιτέχνη. Ο Mozart την εισήγαγε στον κατάλογο των έργων του στις 26 Ιουνίου του 1788, μαζί με την Συμφωνία Νο.39, ως “Eine kleine Klavier Sonate fur anfaenger” (Μια Μικρή Σονάτα για Πιάνο για τους Αρχάριους). Είναι επίσης γνωστή ως “for beginners”, “Sonata facile” και “Sonata semplice”. Είναι πιθανόν η σονάτα να γράφτηκε ως διδακτικό έργο για κάποιον μαθητή του. Στις 2 Αυγούστου του 1788, ο Mozart γράφει στην αδελφή του και πιθανώς αναφέρεται στην Κ.545: “Πραγματικά έχεις κάθε λόγο να είσαι θυμωμένη μαζί μου! Θα συνεχίσεις όμως να είσαι όταν θα λάβεις με το ταχυδρομείο την τελευταία σύνθεση για πιάνο; Σίγουρα όχι! Μ’ αυτό τον τρόπο ελπίζω να διορθώσω τα πράγματα”.
Το χειρόγραφο της σονάτας είναι χαμένο. Η σονάτα εκδόθηκε το Φεβρουάριο του 1805 (δεν εκδόθηκε ενόσω ζούσε ο Mozart) από το Bureau de arts et d’ Industrie στη Βιέννη με τον τίτλο “Sonate facile pour le pianoforte”. Ακολούθησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τρεις ακόμη εκδόσεις, το έργο όμως δεν συμπεριλήφθη στην έκδοση Oeuvres Complete του οίκου Breitkopf & Haertel.
Η σχετική τεχνική ευκολία της σονάτας – κανένα έργο του Mozart δεν είναι εύκολο – δεν σημαίνει και απλοϊκότητα, ή έστω απλότητα στην συνθετική τεχνική. Θα εξετάσουμε κατωτέρω μερικά σημεία της σονάτας που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Ας ξεκινήσουμε με μια ερμηνεία της Ingrid Haebler του πρώτου μέρους - από τις καλλίτερες, αν όχι η καλλίτερη ερμηνεία κατά τη γνώμη μου:
A. Τονικό Πλάνο
Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της σονάτας Κ.545 είναι ότι η Επανέκθεση της εισάγεται στην IV και όχι στην συνήθη I (false recapitulation / Gauldin). Με αυτόν τον τρόπο η διαδοχή I – V (Α΄ και Β΄θέμα) της Έκθεσης αντικατοπτρίζεται τρόπον τινά στην IV – I της Επανέκθεσης. Το τμήμα της Επεξεργασίας, εκκινώντας από την V, οδηγείται στην V/IV. Αυτή η κατασκευή δημιουργεί μια ωραία αίσθηση ισορροπίας: η Ι εξισορροπείται από μια ανιούσα 5η, στο τέλος της Έκθεσης (V), και μια κατιούσα 5η, στην αρχή της Επανέκθεσης (IV). Εκτός από την Κ.545, το ίδιο τονικό πλάνο συναντάμε στην Συμφωνία Νο.5, στην Σονάτα op.120 και στην Σονάτα op.164 του Schubert, καθώς και σε μερικές σονάτες του Clementi.
Υπό μορφή διαγράμματος το τονικό πλάνο του πρώτου μέρους της K.545 έχει ως εξής:

Με την ευκαιρία δύο ακόμη ενδιαφέροντα παραδείγματα διατάραξης του συνήθους τονικού πλάνου της φόρμας σονάτας:
Ο Schubert στην Συμφωνία Νο.9 σε Ντο, εισάγει το Α΄ θέμα στην Επανέκθεση στην bIII (Mιb). O Schubert ξεγελά τον ακροατή με 76 μέτρα ισοκράτη G (515-590), όλα δείχνουν ότι θα επακολουθήσει η λύση του G στο C (V – I), εντούτοις 8 μέτρα πριν την Επανέκθεση (591-598), εκλαμβάνει το G ως 3η της Μιb και εισάγει το Α΄ θέμα στην Επανέκθεση στην bIII (mode mixture).
Στην Συμφωνία Νο.4 σε φα του Tchaikovsky, η Επανέκθεση εισάγεται στην ρε! Η επιλογή του δικαιολογείται από το γενικότερο τονικό του πλάνο: χωρίζει την οκτάβα F – F σε 4 ίσα μέρη με 3ες μικρές, F – Ab – B – D – F. Η Επανέκθεση πέφτει πάνω στην ρε!
Β. Το Α΄Θέμα
Μια τετράμετρη φράση (μμ. 1-4) συνιστά το Α΄ Θέμα της Κ.545 (πρβ. με τα 35 μέτρα, τις τουλάχιστον 7 μελωδικές ιδέες και την πολύπλοκη κατασκευή της Συμφωνίας Νο.38 της Πράγας). Τα μμ. 5-12 συνιστούν την Περιοχή Μεταφοράς (Transition Region) που οδηγεί στην V όπου θα εισαχθεί το B΄ Θέμα.
Το τετράμετρο του Α΄ Θέματος είναι μια σύνθετη μελωδία (compound melody), στο πρώτο δίμετρο υπονοώντας 3 φωνές και στο δεύτερο δύο, όπως φαίνεται στην μουσικό παράδειγμα που ακολουθεί. Ο φθόγγος G5 δεσπόζει στο μ.1, προσεγγίζεται με ανιόντα αρπισμό από το C5, στο μ.2 επιστρέφουμε στον φθόγγο εκκίνησης του αρπισμού (C4). Το G5, σύμφωνο με το αρμονικό περιβάλλον, είναι ωσεί παρόν στο μ.2 (δηλώνεται με φθόγγο εντός παρενθέσεως). Στο μ.3 το Α5 λειτουργεί ως ανιόν ποίκιλμα στο G5. Ακολουθεί ρυθμική αναγωγή, μελωδική και αρμονική ανάλυση του τετράμετρου του Α΄Θέματος:

Γ. Διασύνδεση των Θεμάτων
Η κεφαλή του Β΄ Θέματος προέρχεται από σμίκρυνση και αντιστροφή της κεφαλής του Α΄ Θέματος. Το Καταληκτικό Θέμα – στο τέλος της Έκθεσης – προέρχεται από συνδυασμό διπλής σμίκρυνσης της κεφαλής του Α΄ Θέματος και της αντιστροφής του!


Δ. Επεξεργασία
Το μοτιβικό υλικό της αρχής της Επεξεργασίας προέρχεται από το Καταληκτικό Τμήμα της Έκθεσης, εντυπωσιακή είναι η αλλαγή του μείζονος σε ελάσσονα (V [Σολ] του τέλους της Έκθεσης – v [σολ] της αρχής της Επεξεργασίας). Το αρμονικό πλάνο της Επεξεργασίας σκιαγραφείται στην κατωτέρω ρυθμική αναγωγή:

Ε. Η Αλυσίδα των μμ. 18-21
Το επεισοδιακό τμήμα των μμ.18-21, που διασυνδέει το πρώτο μέρος (στην V) με το δεύτερο μέρος (στην vi) του Β΄ Θέματος, είναι μια αλυσίδα με κατιούσες 5ες, όπου συγχορδίες 6ης εναλλάσσονται με συγχορδίες σε ευθεία κατάσταση. Η λειτουργία της αλυσίδας είναι να επεκτείνει (chord expansion) τη συγχορδία της τονικής της Σολ με αλλαγή της κατάστασης της – από α΄ αναστροφή σε ευθεία κατάσταση:
Σημείωση: Οι αρμονικές αλυσίδες συχνά χαρακτηρίζονται από την επανάληψη ενός διαστηματικού προτύπου μεταξύ ενός ζεύγους φωνών, γνωστό ως linear intervallic pattern (γραμμικό διαστηματικό πρότυπο) στην αγγλική βιβλιογραφία. Στο ανωτέρω παράδειγμα το διαστηματικό πρότυπο είναι 10 – 10. Οι αρμονικές αλυσίδες με τα γραμμικά διαστηματικά πρότυπα τους συχνά συμμετέχουν σε αρμονικές προεκτάσεις (harmonic prolongations) και καθορίζουν ευρύτερες δομικές διασυνδέσεις. Τα γραμμικά διαστηματικά πρότυπα μπορούν είτε να επεκτείνουν μια συγχορδία (όπως στο παράδειγμα μας, I – I6), ή να κινηθούν από μια συγχορδία σε μια άλλη.
Υπόμνημα
A, B,C, … δηλώνουν φθόγγους
Ντο: Ντο μείζονα συγχορδία και Ντο μείζονα τονικότητα
ντο: ντο ελάσσονα συγχορδία και ντο ελάσσονα τονικότητα
C4: Το μεσαίο C του πιάνου
b: ύφεση
Βοηθήματα
GAULDIN R., Harmonic Practice in Tonal Music, W.W Norton, 1997
ALDWELL E. & SACHTER C., Harmony & Voice Leading, Schirmer, 2003
CADWALLADER A. & GAGNE D., Analysis of Tonal Music: A Schenkerian Approach
Oxford University Press, 1998
FORTE A. &GILBERT S.E., Introduction to Schenkerian Analysis, W.W Norton, 1982
GREEN D.M., Form in Tonal Music, Schirmer, 1979

PAJOT D., K545 "Sonate facile pour le pianoforte" in C
WIKIPEDIA, Wolfgang Amadeus Mozart
WIKIPEDIA,
Piano Sonata No.16

ΙΙ. K.545 / I. Allegro: Η Παρτιτούρα



Δευτέρα 21 Ιουλίου 2008

Λίστα Ερωτημάτων Καλοκαιριού

Τέρμα τα ψέματα, από αναβολή σε αναβολή το πήγαινα, μέχρι το Σεπτέμβρη που ξαναπιάνω δουλειά θα πρέπει να έχω απαντήσει στα παρακάτω ερωτήματα, μετά έχω πιο σοβαρά πράγματα να κάνω.

1. Υπάρχει Θεός κι αν υπάρχει είναι πρόσωπο, κι αν είναι πρόσωπο μπορώ να επικοινωνήσω μαζί του;

2. Θα προλάβω να αδυνατίσω σε εύλογο διάστημα για να κάνω μια αξιοπρεπή εμφάνιση στην πλαζ; (αυτό πριν τον Σεπτέμβρη, αν κι είναι αργά πια).

3α. Υπάρχει λογικός, επιστημονικός, πειραματικός τρόπος να αποδείξω την ύπαρξη του Θεού, ή πρέπει να αρκεστώ στην πίστη;
3β. Πως μπορώ να συμβιβάσω την πίστη με την λογική; Αν πρέπει να διαλέξω μια από τις δυο σε ποιαν να ποντάρω;

4. Θα χορδίσουν επιτέλους τη Θεωρία των Χορδών ή θα μείνω με την απορία μέχρι τον Σεπτέμβρη;

5. Γιατί αφού αγαπώ τα ζώα δεν μπορώ ακόμη να κόψω τελείως την κρεοφαγία;

6. Υπάρχει η Αλήθεια; Μπορώ να την μάθω; Οι πιο έξυπνοι από μένα μπορούν να την μάθουν;

7. Έχω ψυχή; Είχα πριν γεννηθώ; Θα συνεχίσω να έχω κι αφού πεθάνω;

8. Πως πρέπει να ζω έτσι ώστε και να μην βλάπτω τον συνάνθρωπό μου αλλά και να μην πιέζομαι πάρα πολύ (δεδομένου του ότι όταν τον βλάπτω αισθάνομαι καλλίτερα);

9α. Το ότι όλοι οι άνθρωποι που γεννήθηκαν, ας πούμε μέχρι το 1850, έχουν πεθάνει είναι απλά μια ένδειξη του ότι ίσως και εγώ θα έχω την ίδια τύχη, ή να μην κάνω καθόλου όνειρα;
9β. Αν το 2012 γίνει η συντέλεια του κόσμου και μέχρι τότε την έχω βγάλει καθαρή, μπορούμε να πούμε ότι θα πεθάνω τότε από φυσικά αίτια; Μήπως υπάρχει κάποιο bonus για αυτούς που θα ζήσουν το Γεγονός; Αν βέβαια υπάρχει Θεός με τις ιδιότητες και τις εμμονές του για Κρίση όπως έμαθα στο κατηχητικό, τότε λάθος πίστευα μέχρι τώρα ότι οι τελευταίες εξετάσεις που πέρασα ήταν αυτές του διπλώματος σύνθεσης…

10. Μια και είμαστε στο θέμα, αφού ο Αντίχριστος ξέρει ότι λίγα θα είναι τα ψωμιά του στην εξουσία, γιατί θέλει ντε και καλά να κάνει το κομμάτι του; Έχει καμιά σχέση με έλληνες πολιτικούς;

11. Τι είναι αμαρτία; Γιατί αμαρτάνω και μ’ αρέσει;

12α. Τι είναι αυτό που προσδιορίζει την ύπαρξη; Την ανυπαρξία; Πριν τον Καρτέσιο οι άνθρωποι ήξεραν ότι υπήρχαν;
12β. Όταν πάω για ύπνο τα πράγματα στο δωμάτιο μου συνεχίζουν να υπάρχουν ή επανεμφανίζονται το πρωί όταν ξυπνάω;

13. Μπορώ να εκτιμήσω ένα έργο Τέχνης με αντικειμενικούς όρους; Γενικά μπορώ να είμαι αντικειμενικός σε κάτι;

14. Είναι η κβαντομηχανική απλά ατελής ή έτσι χάλια είναι ο κόσμος μας;

15. Μπορεί κάποιος να ζήσει στην Ελλάδα τη ζωή του αξιοπρεπώς και να έχει τις ίδιες ευκαιρίες με όλους χωρίς να είναι κομματικό στέλεχος, μέλος μυστικής οργάνωσης, παραεκκλησιατικός, ομοφυλόφιλος, υπερενεργητικός ετεροφυλόφιλος, κουμπάρος, δημοσιογράφος, ποινικολόγος …; Θα πάρουμε αύξηση φέτος επιτέλους στα ωδεία;

16α. Είναι τα μαθηματικά η γλώσσα του Σύμπαντος; Είναι κάτι άλλο η γλώσσα του Σύμπαντος; Έχει τελοσπάντων το Σύμπαν κάποια γλώσσα; Μύτη;
16β. Υπάρχουν μαθηματικά που ένας γήινος δεν θα καταλάβει ποτέ; Γιατί οι εξωγήινοι να είναι πάντα οι πιο έξυπνοι, όπως οι αμερικάνοι είναι πάντα οι καλοί στο σινεμά;

17. Πριν το «πριν» τι υπήρχε; Μετά το «μετά» τι θα υπάρξει; Γιατί δεν μπορώ να εκτιμήσω το «τώρα» και αναπολώ το «πριν» και φαντασιώνομαι το «μετά»;

18. Τι είναι ο χρόνος; Ξέρει πραγματικά κανείς; Γιατί πάντα αργώ στα ραντεβού μου;

19. Υπάρχει Συμπαντικός Νόμος; Μπορώ να τον μάθω κι αν τον μάθω θα μπορώ να τον τηρήσω;

20. Υπάρχει η «ιδανική» γυναίκα»; Είναι δυνατόν η «αδελφή» ψυχή ενός άντρα να βρίσκεται σε άλλον πλανήτη; (γκαντεμιά, ε;)
20β. Και μια και το’ φερε η κουβέντα, υπάρχει ζωή αλλού – εκτός ή ακόμη και εντός της Γης; Μήπως είδα περισσότερο από ότι έπρεπε X Files ή διάβασα πολύ Λιακόπουλο; Αν η Γη μας είναι κούφια δικαιολογείται το 4 που πήρα στη Γεωφυσική, τότε δεν ήξερα…)

21. Γιατί τα ρωτάω όλα αυτά και δεν πάω για μπάνιο;

Τρίτη 1 Ιουλίου 2008

Αριθμοί 2: Πρώτοι-πρώτοι πρώτοι


___ * ___
Ευκλείδου Στοιχεία, Κεφάλαιον Ζ', Ορισμοί

Σάββατο 28 Ιουνίου 2008

Επόμενος Σταθμός: Μοναστηράκι

Μπήκε στο Μοναστηράκι, έβγαλα με δυσφορία τη χοντρή τσάντα μου από την ελεύθερη διπλανή θέση, την ακούμπησα στα πόδια μου, ιμιτασιόν δερμάτινο τραπεζάκι για το βιβλίο που διάβαζα, κάθισε, με την άκρη του ματιού είδα ότι ήταν ξανθιά, γύρω στα τριανταπέντε, καλοβαλμένη, απλά ντυμένη και τότε άρχισε να μουρμουρίζει μεγαλόφωνα, μια μπους φερμέ φόρτε συνομιλία με ένα φανταστικό πρόσωπο που τάχατες καθόταν απέναντί της, χειρονομούσε ελαφρά για να κάνει πιο γλαφυρό τον λαρυγγικό μουγγό λόγο της, που και που ίσως και να χαμογελούσε, οι υπόλοιποι κοιταχτήκαμε φευγαλέα, δεν θέλει και πολύ ο άνθρωπος, δόξα τω Θεώ, εμείς είμαστε πολύ καλλίτερα, τουλάχιστον το ελέγχουμε ακόμη…

Το λειτουργικό που "φορά" ο εγκέφαλός μας είναι χειρότερο κι απ’ τα Windows 3.11…

Επόμενος σταθμός: Ομόνοια.

Κατέβηκα όταν η συζήτηση είχε ανάψει για τα καλά, έσφιξα το μπουκαλάκι με τα Ultra-Stress στην τσέπη μου…

Πέμπτη 19 Ιουνίου 2008

Πειραματική Λυρική Σκηνή - Περί Ορφέως

Εθνική Λυρική Σκηνή - Πειραματική Σκηνή
(Πειραιώς 199 & Αλκμήνης 68)

19, 20, 21 & 22 Ιουνίου 2008, 20.00

Η Πειραματική Λυρική Σκηνή
υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του Θόδωρου Αντωνίου
παρουσιάζει τις όπερες:

«
Ορφέας» του Βαγγέλη Κατσούλη
Ορφέας : Πωλ Ζαχαριάδης
Ευρυδίκη : Αγγελική Καθαρίου
Χάρος : Πέτρος Μαγουλάς
Ελπίδα : Άννα Αλεξοπούλου

«Ορφέας : μια συμφωνία δωματίου με δρώσες φωνές» του Δημήτρη Συκιά
Ορφέας : Μαργαρίτα Συγγενιώτου
Θάνατος : Βαγγέλης Μανιάτης
Χορός : Άννα Αλεξοπούλου, Έλενα Μαραγκού,
Χρήστος Στασινόπουλος, Μιχάλης Κατσούλης

«Ο αυτοκράτορας της Ατλαντίδας» (1943)
του
Viktor Ullmann σε λιμπρέτο του Peter Kien
Μεγάφωνο : Μιχάλης Κατσούλης
Θάνατος : Πέτρος Μαγουλάς
Αυτοκράτορας : Βαγγέλης Μανιάτης
Αρλεκίνος : Κωνσταντίνος Σταυρίδης
Τυμπανιστής : Μαργαρίτα Συγγενιώτου
Κορίτσι : Άρτεμις Μπόγρη
Στρατιώτης : Χρήστος Στασινόπουλος

Τη μουσική διεύθυνση της παραγωγής έχει ο Ιάκωβος Κονιτόπουλος, η σκηνοθεσία είναι του Παναγή Παγουλάτου, τα σκηνικά και τα κουστούμια του Kenny MacLellan και οι φωτισμοί του Ι. Αποστολέλλη.

Η είσοδος είναι ελεύθερη με δελτία εισόδου
που διανέμονται 1 ώρα πριν την παράσταση.

Σάββατο 14 Ιουνίου 2008

Cage / 4’ 33’’ - III: Πολλά Χρόνια Πριν

Αν υπήρχε ησυχία και ακινησία, θα υπήρχε σιωπή.
___ * ___
Ευκλείδου Κατατομή Κανόνος

Παρασκευή 30 Μαΐου 2008

Αίθρα


ΑΙΘΡΑ
(2005-06)
για φλάουτο και τσέλο
Iwona Glinka, φλάουτο
Κωστής Θέος, τσέλλο
Αίθουσα Συναυλιών "La Divina", Athemaeum
15 Φεβρουαρίου 2006

Μέσα από την αχλή της Ιστορίας ξεπροβάλλει η μυθική μορφή της Αίθρας, κόρης του βασιλιά της Τροιζήνας Πιτθέα και μάνας του Θησέα, με μια άλλη ιδιότητα, άγνωστη στους πολλούς. Την ιδιότητα της δασκάλας της αριθμητικής (λογιστικής). Ιέρεια λοιπόν των απαρχών της πλέον εγκεφαλικής επιστήμης, η Αίθρα μάθαινε λογιστική (λογαριασμούς) στα παιδιά της Τροιζήνας, με εκείνη την πολύπλοκη μέθοδο, που προκαλεί δέος, μιας και δεν υπήρχε το μηδέν και οι αριθμοί συμβολίζονταν πολύπλοκα, αφού τα σύμβολα τους απαιτούσαν πολλές επαναλήψεις. Δίδασκε ακό­μα τη χρήση του άβακα και τη γραφή των αριθμών της εποχής της (Πρόκειται για το κρητικομυκηναϊκό σύστημα αρίθμησης, 9ος - 6ος π.Χ. αιώνας). Δηλαδή τα σύμβολα:


που είναι τα αντίστοιχα των αριθμών 1, 10, 100, 1000 και 10.000.
Οι επαναλήψεις των συμβόλων αυτών και οι κατάλληλες τοποθετήσεις τους έδιναν τους υπόλοιπους αριθμούς. Δίδασκε ακόμα και το σύστημα αρίθμησης των άλλων πόλεων (αρχαϊκό σύστημα αρίθμησης, 8ος - 6ος αι. π.Χ), που εκφραζόταν με τα σύμβολα:


τα αντίστοιχα των αριθμών 1, 10, 100, 1000.

Ελάχιστες είναι οι μαρτυρίες για τη μαθηματικό Αίθρα. Ο Βι­τρούβιος και ο Τίτος Λίβιος αναφέρουν την Αίθρα ως κάτοχο και δασκάλα της λογιστικής. Ως "μαθηματικό" την αναφέρει και ο Menagius στο βιβλίο του Historia Mulierum Philosopharum. Το γεγονός ότι το όνομα της Αίθρας δεν αναφέρεται από τους αρχαί­ους συγγραφείς της ιστορίας των μαθηματικών οφείλεται σε δύο λόγους. Ο πρώτος είναι ότι πρόκειται για ένα πρόσωπο μεταξύ της μυθολογίας και της Ιστορίας και ο δεύτερος ότι οι αρχαίοι έλλη­νες φιλόσοφοι δεν θεωρούσαν τη λογιστική ως κλάδο των μαθημα­τικών. Γράφει χαρακτηριστικά ο Ήρων στα Μετρικά του:

"Λογιστική έστι θεωρία ή των αριθμητών, ουχί δε των αριθμών..."
(Λογιστική είναι η θεωρία αυτών που μπορούν να μετρηθούν, όχι όμως των αριθμών).

*

Ο Δημοφών (;) ελευθερώνει την γιαγιά του Αίθρα. Εσωτερικό αττικού κύλικα, 470-460 π.Χ.
(Από το άρθρο Αίθρα της Βικιπαίδειας)

_________________________________________________________________

Το κείμενο προέρχεται από το εξαίρετο βιβλίο των Βαγγέλη Σπανδάγου – Ρούλας Σπανδάγου – Δέσποινας Τραυλού, Οι Μαθηματικοί της Αρχαίας Ελλάδος, Εκδόσεις Αίθρα, 3η ‘Εκδοση, Σεπτέμβριος 2000.

Στις Σειρές Ι & ΙΙ Έργα Αρχαίων Ελλήνων Μαθηματικών-Αστρονόμων, εκδίδονται σε μετάφραση τα σημαντικότερα αρχαιοελληνικά μαθηματικά συγγράμματα.

Τρίτη 27 Μαΐου 2008

Cage / 4’ 33’’ - II: Μια Εκτέλεση



JOHN CAGE
AT THE BARBICAN
BBC Symphony Orchestra
Laurence Forster, conductor

_______________________________________
Το video μου παραχώρησε ο πολύ καλός φίλος Α.Μ.

Σάββατο 24 Μαΐου 2008

Cage / 4’ 33’’ - I: Ο Τίτλος, το Κρύο και η Μοίρα

Το κομμάτι του Cage 4' 33'', όχι το πρώτο χρονολογικά αλλά σίγουρα το πιο σημαντικό κομμάτι «σιωπής», φαντάζομαι είναι γνωστό ακόμη και σε υπουργούς πολιτισμού (τέλος πάντων έχει μεγάλη απιθανότητα να μην είναι, που θα έλεγε κι ο συγχωρεμένος ο Lem). Έχετε όμως αναρωτηθεί για τον τίτλο του, 4 λεπτά και 33 δευτερόλεπτα, δηλώνει κάτι ή είναι μια τυχαία διάρκεια;

Ας μετατρέψουμε την αναγραφόμενη στον τίτλο διάρκεια σε δευτερόλεπτα:
4 min 33 sec = [(4 x 60) + 33] sec = 273 sec
Διάρκεια 273 δευτερολέπτων δεν μας λέει τίποτε, αν αλλάξουμε την μονάδα όμως και αντί για sec βάλουμε K (Kelvin), το πράγμα αρχίζει να αποκτά κάποιο νόημα. Θυμόμαστε ότι – 273° C = 0 K (για την ακρίβεια – 273.15° C = 0 K), είναι η θερμοκρασία του απολύτου μηδενός, όταν όλα είναι ακίνητα και κρύα, πιο κρύα δεν γίνεται…
Απ’ όσο γνωρίζω αυτή η ερμηνεία του τίτλου του κομματιού δεν είναι κάπου καταγεγραμμένη, μου φαίνεται απίθανο πάντως ο Cage να μην εννοούσε αυτό.

Δευτέρα 5 Μαΐου 2008

INVENTIO, για 2 βιολιά



INVENTIO
για 2 βιολιά (1996, rev. 2003)
Joanna Steinhauser, βιολί I
Raul Gomez, βιολί II
14 Απριλίου 2008
LSU Composer's Forum

Αφού μελέτησα το κοντσέρτο του Bach για 2 βιολιά έκανα ένα σκίτσο του κομματιού τον χειμώνα του 1996. Την άνοιξη κατασκεύασα ένα κομμάτι για δύο φλάουτα που το ονόμασα Dwa και το έπαιξε η φλαουτίστα Iwona Glinka με μια μαθήτριά της σε μια μαθητική συναυλία στο Δημοτικό Ωδείο Λαμίας. Επτά χρόνια αργότερα ξαναδούλεψα το κομμάτι για δύο βιολιά στην τελειωτική του μορφή. Η εκτέλεση που ακούτε προέρχεται από μια ηχογράφηση στην Αμερική από ένα κύκλο συναυλιών που οργανώνει ο συνθέτης και δάσκαλος κ. Ντίνος Κωνσταντινίδης, τον οποίο και από εδώ ευχαριστώ θερμά.

Πέμπτη 24 Απριλίου 2008

Αυτός που μετρούσε τα Ουράνια


Mensus eram coelos, nunc Terrae metior umbras.

Mens coelestis erat, corporis umbra jacet.

KGW 19 393

Άλλοτε μετρούσα τα ουράνια,
Τώρα μετρώ σκιές στη γη.
Άλλοτε ταξίδευα με το νου μου στους ουρανούς,
Τώρα σ’ αυτό το χώμα κείτεται μόνο η σκιά του σαρκίου μου. [1]


Ο Kepler πέθανε στις 15 Νοεμβρίου του 1630 στο Regensburg έπειτα από μια σύντομη ασθένεια. Θάφτηκε στην τοπική εκκλησία η οποία κατεστράφη ολοσχερώς κατά τη διάρκεια του Τριακονταετούς Πολέμου. Τίποτα δεν απέμεινε από τον τάφο του, το τι ήταν γραμμένο πάνω στην επιτύμβια πλάκα είναι γνωστό από ένα προσχέδιο της πλάκας.

Εδώ μια βιογραφία του Kepler που εστιάζει στο επιστημονικό έργο του.
Εδώ η βιογραφία του στην αγγλόφωνη Wikipedia.
Εδώ η βιογραφία του στην ελληνόφωνη Wikipedia.
Εδώ μια κατατοπιστική περιγραφή των Νόμων του.
Κι εδώ οι Νόμοι του με κινούμενες απεικονίσεις.

___________________________________________

[1] Μετάφραση της Έλενας Πισσία, από το Άπειρο, τα Μαθηματικά της Αθανασίας του John D. Barrow, ΤΡΑΥΛΟΣ 2007.

Δευτέρα 7 Απριλίου 2008

Ελεύθερη Λύση Διάφωνων Φθόγγων Συγχορδιών

Ο Δρ. Henry Hiles [1], Καθηγητής Μουσικής στο πανεπιστήμιο Manchester, συγκέντρωσε σε τέσσερεις κανόνες τις δυνατές λύσεις ενός διάφωνου φθόγγου μιας συγχορδίας (7η της V7, 9η της V9/7), η ενός φθόγγου με συγκεκριμένη λύση (προσαγωγέας, διάφωνος φθόγγος χρωματικής συγχορδίας).

Κανόνας Ι. Ένας διάφωνος φθόγγος μιας συγχορδίας, ή ένας φθόγγος με συγκεκριμένη διαδοχή, μπορεί να οδηγηθεί με κατιόν βήμα (ημιτονίου ή τόνου) στην 1η, 3η, 5η, 7η, 9η, ή άλλο διάφωνο φθόγγο της επόμενης συγχορδίας.

Ακολουθούν οι λύσεις της 7ης της V7 της Ντο σύμφωνα με τον Κανόνα Ι:

Ηχητικό Παρ. Κανόνα Ι

Κανόνας ΙΙ. Ένας διάφωνος φθόγγος μιας συγχορδίας, ή ένας φθόγγος με συγκεκριμένη διαδοχή μπορεί να κρατηθεί ως κοινός φθόγγος στην επόμενη συγχορδία και να αποτελέσει την 1η, 3η, 5η, 9η, ή άλλο διάφωνο φθόγγο αυτής της συγχορδίας.

Ακολουθούν οι λύσεις της 7ης της V7 της Ντο σύμφωνα με τον Κανόνα ΙΙ:

Ηχητικό Παρ. Κανόνα ΙΙ

Κανόνας ΙΙΙ. Ένας διάφωνος φθόγγος μιας συγχορδίας, ή ένας φθόγγος με συγκεκριμένη διαδοχή, μπορεί να οδηγηθεί με ανιόν βήμα (ημιτονίου ή τόνου) στην 1η, 3η, 5η, 7η, 9η, ή άλλο διάφωνο φθόγγο της επόμενης συγχορδίας. Η 3η της συγχορδίας που φέρει τον διάφωνο φθόγγο θα κρατηθεί ως κοινός φθόγγος ή θα κινηθεί με βήμα σε φθόγγο της επόμενης συγχορδίας.

Ακολουθούν οι λύσεις της 7ης της V7 της Ντο σύμφωνα με τον Κανόνα ΙΙΙ:

Η ανιούσα λύση της 7ης μιας V7 θα πρέπει να χρησιμοποιείται με φειδώ και μόνο όταν είμαστε σίγουροι για το μουσικό του αποτελέσματος. Να αποφεύγεται στο βάσιμο.

Στα ανωτέρω παραδείγματα χρησιμοποιήθηκε η 7ης της V7. Οι τρεις κανόνες ισχύουν όμως για την ελεύθερη λύση κάθε φθόγγου ο οποίος έχει συγκεκριμένη διαδοχή, όπως ο προσαγωγέας, η 9η της V9/7 καθώς και οι διάφωνοι φθόγγοι των χρωματικών συγχορδιών.

Ηχητικό Παρ. Κανόνα ΙΙΙ

Κανόνας ΙV. Όταν ένας διάφωνος φθόγγος μιας συγχορδίας, ή ένας φθόγγος με συγκεκριμένη διαδοχή, μπορεί να κρατηθεί ως κοινός φθόγγος στην επόμενη συγχορδία, τότε αυτός ο φθόγγος μπορεί και να κάνει άλμα σε φθόγγο της επόμενης συγχορδίας αρκεί να μην δημιουργούνται λάθη.
Ηχητικό Παρ. Κανόνα ΙV

Στο IV.1 το φα θα μπορούσε να κρατηθεί ως κοινός φθόγγος στη δεύτερη συγχορδία, σύμφωνα με τον Κανόνα IV όμως κάνει άλμα στο λα της επόμενης συγχορδίας. Προσέξτε την απροετοίμαστη 7η της ii7.

Στα IV.2, 3 το μι θα μπορούσε επίσης να κρατηθεί ως κοινός φθόγγος εντούτοις στο IV.2 οδηγείται στο ντο της συγχορδίας λύσης και στο IV.3 στο σολ. Η δεσπόζουσα των παραδειγμάτων IV.2, 3 είναι γνωστή και ως Δεσπόζουσα Δεκάτης Τρίτης. _______________________________________________

[1] Οι παρούσες σημειώσεις και τα μουσικά παραδείγματα, προέρχονται από το Harmony, Diatonic & Chromatic του Charles Vincent, London, 1900.

Τετάρτη 2 Απριλίου 2008

Ζήνων


Εμείς οι οπαδοί του Ζήνωνα, πεπεισμένοι ότι το βέλος δεν κινείται, ο ασθμαίνων Αχιλλέας δεν θα φτάσει ποτέ τη χελώνα, σθεναρά ανθιστάμενοι στη νευτώνεια συνωμοσία, προσδοκούμε την γαλήνια απραξία και την ήρεμη απάθεια.
Ο αρνησίχρονος ποιμήν, όνειρο ζωής…

Τρίτη 25 Μαρτίου 2008

Πο[νό]λεμος και Εορταστικόν

Αντιγράφω δύο βίντεο του Μπερεκέτου που πολύ μου άρεσαν:





Αν θέλετε τώρα να μάθετε γιατί δεν πρόκειται να μάθετε ποτέ την Αλήθεια διαβάστε αυτό το σύντομο, περιεκτικό και πλήρως κατανοητό κείμενο του Γ. Πρίμπα (η επέκταση των πορισμάτων του στην Φιλοσοφική και Θεολογική Αλήθεια με βρίσκει τελείως αντίθετο, αλλά αφού δεν πρόκειται να μάθετε ποτέ την αλήθεια τι σας νοιάζει;). Αν τέλος δεν πείθεστε εύκολα και διψάτε για το κρύο αίμα των αποδείξεων, τότε αυτό (PDF) ή αυτό (HTML) θα σβήσει τη δίψα σας.

Στο ιστολόγιο του Ρυθμοτεχνικού μπορείτε να διαβάσετε ένα εισαγωγικό άρθρο για το ελεύθερο λογισμικό μουσικής σημειογραφίας Lilypond (αν χρησιμοποιείτε το τυφλό σύστημα όπως εγώ, δηλαδή να κοιτάτε το πληκτρολόγιο και όχι την οθόνη, αφήστε το καλλίτερα). Ενδιαφέρουσες και οι απόψεις του για την ασκησιολογία του μαθήματος της Αρμονίας.

Συμπληρώνω τις παραπομπές μου με ένα ιστολόγιο για το εκκλησιαστικό όργανο που μου υπέδειξε ο φίλος Σ.Ζ. Πρόκειται για το Organ-music του κυρίου Χρήστου Παρασκεύοπουλου. Πολύ ενδιαφέρον παρουσιάζει η τεχνική περιγραφή του εκκλησιαστικού οργάνου της Α' Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας Αθηνών αλλά και το άρθρο του για τον αρχιμουσικό Λευτέρη Χαλκιαδάκη.